Từ 1/7/2026, mức lương cơ sở tăng kéo theo nhiều khoản đóng và hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và một số chế độ trợ cấp sẽ thay đổi.
Lương cơ sở tăng 8%
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang.
Theo đó, từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở sẽ tăng 8%, từ 2.340.000 đồng tăng lên 2.530.000 đồng, tức tăng thêm 190.000 đồng/tháng.
Lương cơ sở ngoài làm căn cứ tính lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội còn được dùng để tính nhiều chế độ khác.
Việc tăng lương cơ sở không chỉ giúp tăng thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức do tiền lương được tính theo hệ số lương và mức lương cơ sở mà còn tác động đến nhiều khoản đóng, hưởng khác như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, phụ cấp, hoạt động phí và sinh hoạt phí theo quy định.
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Luật Việc làm 2025, đối với người lao động hưởng lương theo chế độ do Nhà nước quy định, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp được tính theo chức vụ, chức danh, ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm cùng các khoản phụ cấp như phụ cấp chức vụ, thâm niên vượt khung, thâm niên nghề và hệ số chênh lệch bảo lưu (nếu có).
Vì nhóm đối tượng này có tiền lương gắn trực tiếp với mức lương cơ sở nên khi lương cơ sở tăng, mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cũng tăng theo. Đồng thời, quyền lợi hưởng các chế độ bảo hiểm về lâu dài cũng được cải thiện.
Mức đóng, hưởng bảo hiểm xã hội tăng theo lương cơ sở
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần tham chiếu tại thời điểm đóng. Khi chưa bỏ lương cơ sở thì tham chiếu được tính bằng mức này. Như vậy, tiền đóng thấp nhất từ 1/7 là 2,53 triệu đồng và cao nhất là 50,6 triệu đồng tiền lương làm căn cứ đóng.
Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký, người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước và lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, tiền lương làm căn cứ đóng căn cứ như trên, tức sàn 2,53 triệu đồng và trần cao nhất 50,6 triệu đồng.
Hàng loạt trợ cấp bảo hiểm xã hội tăng từ 1/7
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định mức hưởng một số chế độ trợ cấp căn cứ trên mức tham chiếu. Khi chưa bỏ lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở, tức 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7.
Một số chế độ trợ cấp được tính theo mức lương cơ sở cũng sẽ tăng tương ứng khi mức lương này điều chỉnh tăng.
Chẳng hạn, trợ cấp thai sản một lần đối với lao động nữ sinh con hoặc người nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi được tính bằng 2 lần mức lương cơ sở tại thời điểm sinh hoặc nhận con.
Ngoài ra, trợ cấp dưỡng sức sau sinh, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cũng là các khoản có liên quan đến mức lương cơ sở.
Bên cạnh đó, Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định mức trợ cấp mai táng đối với thân nhân người đang hưởng lương hưu qua đời bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng người đó mất.
Hiện nay, mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở. Vì vậy, khi lương cơ sở tăng trong năm 2026, mức trợ cấp mai táng cũng sẽ tăng tương ứng.
Cụ thể, trợ cấp thai sản một lần cho lao động nữ sinh con; nhận con nuôi bằng 2 lần lương cơ sở, tăng từ 4,68 triệu đồng lên 5,06 triệu đồng.
Trợ cấp mai táng bằng 10 lần lương cơ sở, tăng từ 23,4 triệu đồng lên 25,3 triệu đồng.
Trợ cấp tuất hàng tháng với thân nhân lao động qua đời bằng 50% lương cơ sở; 70% với thân nhân không người nuôi dưỡng, tăng từ 1,17-1,638 triệu đồng/tháng lên mức 1,265-1,771 triệu/tháng.
Mức đóng bảo hiểm y tế được điều chỉnh
Mức đóng bảo hiểm y tế hiện nay được quy định là 4,5% mức lương cơ sở hàng tháng. Trong đó, người sử dụng lao động đóng 3% và người lao động đóng 1,5%.
Do đó, khi mức lương cơ sở tăng từ ngày 1/7/2026, mức đóng bảo hiểm y tế của nhiều nhóm đối tượng cũng sẽ được điều chỉnh tăng theo.
Nhóm tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình là đối tượng chịu tác động trực tiếp.
Theo khoản 11 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế 2024 quy định thành viên hộ gia đình cùng tham gia bảo hiểm y tế theo hình thức hộ gia đình trong năm tài chính thì được giảm trừ mức đóng như sau:
– Người thứ nhất đóng tối đa bằng 6% mức tham chiếu;
– Người thứ hai, thứ ba, thứ tư đóng lần lượt bằng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất;
– Từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40% mức đóng của người thứ nhất.
Với mức lương cơ sở mới, mỗi thành viên trong hộ gia đình sẽ phải đóng tăng khoảng 50.000 – 100.000 đồng mỗi năm so với hiện nay. Cụ thể:
Nhóm học sinh, sinh viên được ngân sách nhà nước hỗ trợ 50% tiền đóng. Từ ngày 1/7, tiền tham gia của các em còn 56.925 đồng mỗi tháng.
Mai Anh / Vietnamfinance.vn
