Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia lần này không chỉ tái cấu trúc không gian phát triển đất nước mà còn hướng tới hình thành các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế và trung tâm tài chính có khả năng cạnh tranh quốc tế trong giai đoạn mới.
Hội nghị công bố điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 – Ảnh: VGP
Quy hoạch tổng thể quốc gia mở thêm động lực tăng trưởng mới
Ngày 6/5, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội nghị công bố điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 sau khi được cấp có thẩm quyền quyết định, phê duyệt. Hội nghị có sự tham dự và chỉ đạo của đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ.
Công tác quy hoạch được xác định là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong định hướng phát triển dài hạn của mỗi quốc gia. Theo Bộ Tài chính, một bản quy hoạch được xây dựng khoa học, đồng bộ và có tầm nhìn sẽ tạo cơ sở cho việc tổ chức không gian phát triển hợp lý, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, đồng thời khắc phục các điểm nghẽn trong phân bổ và sử dụng nguồn lực.
Lãnh đạo Bộ Tài chính nhấn mạnh, quy hoạch chính là “bản đồ định hướng” của quá trình phát triển, góp phần tạo nên hiệu quả và tính bền vững của nền kinh tế. Trên tinh thần đó, Bộ đã triển khai điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia cùng quy hoạch 6 vùng theo nhiệm vụ Chính phủ giao, với quan điểm xuyên suốt coi quy hoạch là công cụ hiện thực hóa tầm nhìn phát triển quốc gia.
Theo Bộ Tài chính, quá trình điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và quy hoạch các vùng được triển khai bài bản, nghiêm túc. Chủ trương và định hướng điều chỉnh đã được Bộ Chính trị cho ý kiến hai lần, được Hội nghị Trung ương 2 khóa XIII thông qua trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Đồng thời, kết quả điều chỉnh quy hoạch là sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ cùng sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước. Đây cũng được xem là nền tảng để tổ chức lại không gian phát triển phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu tại Hội nghị – Ảnh: VGP
Điều chỉnh và mở rộng 5 vùng động lực, một loạt hành lang kinh tế
Theo nội dung điều chỉnh, mục tiêu đến năm 2030 là đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Mô hình tăng trưởng mới sẽ lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.
Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 – 2030 được đặt mục tiêu từ 10%/năm trở lên. GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD. Tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân đạt trên 8,5%/năm và đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt trên 55%.
Trong định hướng tổ chức không gian phát triển kinh tế – xã hội, Quy hoạch tổng thể quốc gia được điều chỉnh theo hướng tập trung phát triển các vùng động lực và cực tăng trưởng quan trọng nhằm tạo đầu tàu dẫn dắt phát triển kinh tế cả nước.
Theo đó, quy hoạch lần này điều chỉnh và mở rộng hợp lý 4 vùng động lực quốc gia, đồng thời bổ sung vùng động lực Bắc Trung Bộ nhằm phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng khu vực. Bên cạnh đó, một số địa bàn, đô thị và vùng có lợi thế đặc biệt sẽ được định hướng phát triển thành trung tâm kinh tế, tài chính hoặc đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt với cơ chế, chính sách vượt trội, có khả năng cạnh tranh quốc tế cao.
Ngoài ra, các hành lang kinh tế tiếp tục được hình thành và phát triển theo trục Bắc – Nam, Đông – Tây cùng các vành đai kinh tế ven biển. Trong đó, ưu tiên được dành cho hành lang kinh tế Bắc – Nam, hành lang Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh và hành lang Mộc Bài – TP.HCM – Biên Hòa – Vũng Tàu.
Bộ Tài chính cũng cho biết sẽ phát triển các vành đai công nghiệp – đô thị – dịch vụ tại các vùng động lực và vùng đô thị lớn, đặc biệt gắn với vành đai 4, vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội và vành đai 3, vành đai 4 TP.HCM.
Song song đó, quy hoạch hướng tới hình thành cơ bản bộ khung kết cấu hạ tầng quốc gia, tập trung vào giao thông, đô thị, năng lượng, hạ tầng số, hạ tầng văn hóa – xã hội, thủy lợi và phòng chống thiên tai.
Định hình 6 vùng kinh tế – xã hội theo không gian phát triển mới
Một trong những điểm đáng chú ý của điều chỉnh quy hoạch lần này là việc thể chế hóa hệ thống phân vùng kinh tế – xã hội mới phù hợp với các đơn vị hành chính sau sắp xếp. Theo Bộ Tài chính, việc phân vùng được xây dựng trên cơ sở khai thác hiệu quả không gian phát triển mới, đồng thời tăng cường liên kết vùng và liên kết kinh tế giữa các địa phương.
Theo định hướng mới, cả nước được tổ chức thành 6 vùng kinh tế – xã hội. Việc phân vùng chú trọng khai thác tiềm năng, lợi thế của từng địa phương và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.
Trong đó, vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Hồng tiếp tục được xác định là hai vùng có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước, giữ vai trò quan trọng về hội nhập và cạnh tranh quốc tế. Các địa phương trong từng vùng sẽ được kết nối thuận lợi hơn với các cực tăng trưởng, vùng động lực và hành lang kinh tế quốc gia.
Đối với định hướng phát triển ngành, Bộ Tài chính nhấn mạnh việc xây dựng nền công nghiệp có sức cạnh tranh quốc tế cao, tham gia sâu vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu. Một số ngành công nghiệp chiến lược, mũi nhọn được ưu tiên phát triển gồm điện tử, công nghệ số, ô tô, đường sắt, đóng tàu và công nghiệp chế biến chế tạo.
Đặc biệt, quy hoạch cũng đặt mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ trong các lĩnh vực mới nổi như chíp bán dẫn, rô-bốt và tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, công nghiệp sinh học, công nghiệp môi trường, năng lượng tái tạo và năng lượng mới.
Cùng với công nghiệp, khu vực dịch vụ được định hướng phát triển với tỷ trọng lớn hơn trong nền kinh tế, chú trọng chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh quốc tế. Theo đó, các trung tâm thương mại, tài chính, ngân hàng tầm khu vực và thế giới sẽ được xây dựng tại các đô thị lớn gắn với vùng động lực và hành lang kinh tế.
Ngoài ra, các trung tâm logistics lớn sẽ được hình thành gắn với cảng biển, cảng hàng không và cửa khẩu quốc tế lớn. Quy hoạch cũng thúc đẩy phát triển các trung tâm du lịch cấp quốc gia, cấp vùng cùng các hành lang kết nối phát triển du lịch trên phạm vi cả nước.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, định hướng phát triển là xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, có sức cạnh tranh cao thuộc nhóm dẫn đầu khu vực và thế giới. Mô hình phát triển sẽ gắn với chuỗi giá trị, công nghiệp chế biến, du lịch nông nghiệp và nông thôn.
Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, nông nghiệp số, nông nghiệp thông minh, nông nghiệp xanh và nông nghiệp tuần hoàn sẽ được đẩy mạnh thông qua ứng dụng công nghệ và quy trình sản xuất tiên tiến nhằm phát triển các vùng nông nghiệp công nghệ cao.
Bộ Tài chính cho biết trong thời gian tới sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính nhằm huy động và phân bổ hiệu quả nguồn lực theo định hướng quy hoạch. Đồng thời, cơ quan này sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch với kế hoạch đầu tư công, kế hoạch tài chính và ngân sách.
Theo đó, mục tiêu được đặt ra là cụ thể hóa quy hoạch thành các chương trình, dự án thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn và bảo đảm tính khả thi, hiệu quả trong triển khai. Bộ Tài chính tin tưởng việc triển khai hiệu quả các quy hoạch đã được phê duyệt sẽ tạo thêm động lực và không gian phát triển mới cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.
Anh Minh / Báo Chính Phủ
