Một đề xuất đáng chú ý trong dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 đang thu hút sự quan tâm lớn của người lao động: cá nhân có một người phụ thuộc và phát sinh đầy đủ các khoản giảm trừ y tế, giáo dục có thể chỉ bắt đầu phải nộp thuế thu nhập cá nhân khi thu nhập vượt 28,63 triệu đồng/tháng.
Dự thảo vừa được Bộ Tài chính trình Chính phủ, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 nhằm đồng bộ với Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Điểm mới quan trọng nằm ở việc bổ sung cơ chế giảm trừ cho các chi phí thiết yếu như y tế và giáo dục – hai khoản ngày càng “ngốn” phần lớn thu nhập của nhiều gia đình tại đô thị.
Theo đề xuất, người nộp thuế được giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm cho chi phí khám chữa bệnh và giáo dục – đào tạo của bản thân cùng người phụ thuộc trước khi tính thuế.
Trong đó, chi phí y tế được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm, áp dụng với các khoản khám chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước thuộc phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế. Chi phí giáo dục – đào tạo được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm, bao gồm học phí từ bậc mầm non đến đại học, giáo dục nghề nghiệp và các khóa đào tạo kỹ năng chuyên môn.
Các khoản chi phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Riêng chi phí y tế cần bổ sung bảng kê khám chữa bệnh theo quy định của Bộ Y tế nhằm hạn chế việc kê khai không đúng thực tế.
Nếu cộng với mức giảm trừ gia cảnh hiện hành 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho một người phụ thuộc, tổng mức giảm trừ có thể đạt khoảng 307,4 triệu đồng/năm, tương đương 28,63 triệu đồng/tháng. Điều đó đồng nghĩa, chỉ phần thu nhập vượt trên ngưỡng 28,63 triệu đồng/tháng mới bắt đầu bị tính thuế với thuế suất khởi điểm 5%, và số thuế phát sinh ở giai đoạn đầu được đánh giá là không đáng kể.
Trao đổi tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính trước đó, ông Lưu Đức Huy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí, cho biết các mức giảm trừ được xây dựng dựa trên dữ liệu chi tiêu thực tế của người dân.
Theo số liệu điều tra mức sống dân cư năm 2024, chi tiêu bình quân cho y tế đạt khoảng 3,5 triệu đồng/người/năm, trong đó chi phí điều trị nội trú khoảng 10,2 triệu đồng/người/năm. Với giáo dục – đào tạo, mức chi bình quân khoảng 9,6 triệu đồng/người/năm.
Từ tỷ lệ người nộp thuế trên người phụ thuộc khoảng 0,8 lần, cơ quan soạn thảo ước tính tổng chi phí y tế bình quân khoảng 20,4 triệu đồng/năm và giáo dục khoảng 19,2 triệu đồng/năm. Như vậy, mức giảm trừ được đề xuất hiện cao hơn đáng kể so với mặt bằng chi tiêu trung bình thực tế, lần lượt gấp khoảng 2,3 lần đối với y tế và 2,5 lần đối với giáo dục.
Bộ Tài chính cho rằng cách tiếp cận này nhằm tạo dư địa hỗ trợ người dân trong bối cảnh chi phí sinh hoạt có xu hướng leo thang, đồng thời thể hiện tính nhân văn của chính sách thuế khi chuyển từ tư duy “đánh thuế trên thu nhập danh nghĩa” sang chú trọng hơn đến “khả năng chi trả thực tế” của người dân sau các chi phí thiết yếu.
Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, chính sách mới có thể làm giảm thu ngân sách khoảng 7.697 tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, đổi lại, nghĩa vụ thuế của người lao động sẽ được giãn đáng kể, đặc biệt với nhóm thu nhập trung bình – nhóm chịu áp lực lớn nhất từ chi phí giáo dục con cái và chăm sóc sức khỏe gia đình.
Một chi tiết đáng chú ý là tổng mức giảm trừ tối đa theo phương án mới hiện tương đương gần 2,45 lần thu nhập bình quân đầu người năm 2025 của Việt Nam. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần điều chỉnh có tác động mạnh nhất đến ngưỡng chịu thuế thu nhập cá nhân kể từ nhiều năm trở lại đây, đồng thời phản ánh sự thay đổi trong tư duy chính sách.
Hà Lê / Vietnamfinance.vn
