Lãi suất cho vay đang neo ở mức cao, đặc biệt là các khoản vay tiêu dùng giá trị lớn như mua ô tô và nhà ở. Khảo sát trên thị trường cho thấy, nhiều khách hàng bất ngờ khi đang phải đối mặt với mức lãi suất thả nổi lên tới gần 18%/năm.
Lãi suất cho vay chạm 18%
Chia sẻ trên một hội nhóm mạng xã hội mới đây, một chủ xe ngậm ngùi cho biết khoản vay mua ô tô của mình đã bị đẩy lãi suất từ 8,2%/năm lên 18%/năm chỉ sau một năm – tương đương mức nhảy vọt 9,8 điểm phần trăm.
Đây không phải là câu chuyện cá biệt. Nhiều khách hàng khác cũng đang chật vật khi thời gian hưởng ưu đãi kết thúc. Khảo sát nhanh tại một số ngân hàng, hiện lãi suất cơ sở áp dụng cho nhiều khoản vay mua ô tô đã chạm ngưỡng hai con số, dao động từ 10 – 13%/năm. Đáng nói, thời gian để được áp dụng mức lãi suất ưu đãi này khá ngắn, chỉ từ 3 – 12 tháng.
Tình cảnh tương tự cũng diễn ra với các khoản vay mua nhà. Một người vay mua nhà chia sẻ, mức lãi suất vay năm đầu 8,2% đã tăng lên 13,9% (biên độ 3,3%) vào ngày 4/3/2026, rồi vọt lên 16,9%/năm (biên độ 6,3%) chỉ chín ngày sau đó, và hiện đã chạm 17,7%/năm kể từ tháng 4.
Nhìn rộng ra toàn thị trường, các gói vay mua nhà ưu đãi 5,5-6,7%/năm trong 12-24 tháng đầu phổ biến trong năm ngoái đã bị thay thế bằng mức ưu đãi 8,2-10,8%/năm. Dữ liệu từ Đất Xanh Services cũng chỉ ra, lãi suất vay mua nhà nửa đầu năm phổ biến ở 12-14%/năm, thậm chí, một số khoản vay thả nổi lên tới 16%/năm.
Lãi suất cho vay tăng mạnh cũng là lý do khiến nhu cầu vay vốn của người dân chững lại. Trong một chia sẻ mới đây, lãnh đạo Techcombank cho biết xu hướng lãi suất tăng trong ngắn hạn đã trở thành một rào cản tâm lý lớn cho người mua nhà do họ phải cân nhắc kỹ gánh nặng chi phí lãi vay hàng tháng.
“Đây là một trong những nguyên nhân khiến đà giải ngân cho vay mua nhà cá nhân bị chững lại và chỉ giữ ở mức ổn định trong quý II/2026. Chúng tôi kỳ vọng dòng vốn giải ngân này sẽ phục hồi trở lại khi mặt bằng lãi suất trên thị trường ổn định hơn”, lãnh đạo ngân hàng cho hay.
Mức tăng chóng mặt của lãi suất cho vay là hệ quả tất yếu của cuộc đua huy động vốn. Khi nền kinh tế tập trung vào tăng trưởng tín dụng trong bối cảnh thiếu hụt vốn, lãi suất huy động đầu vào tăng sẽ kéo lãi suất đầu ra tăng theo. Để bảo vệ biên lãi thuần (NIM), các ngân hàng buộc phải chuyển phần chi phí huy động tăng thêm sang lãi suất cho vay. Chuyên gia SSI xác nhận xu hướng này diễn ra rõ nét trong quý II/2026, khi phần lớn ngân hàng đã đẩy nhanh tốc độ tăng lợi suất tài sản so với chi phí vốn.
Trong thời gian qua, theo như Thống đốc Phạm Đức Ấn từng chia sẻ, NHNN đã phải điều hành chính sách tiền tệ “tương đối vất vả” để có thể giữ mặt bằng lãi suất ở mức thấp nhằm hỗ trợ nền kinh tế.
Cụ thể, NHNN đã triển khai nhiều biện pháp đồng bộ để ổn định và kéo giảm mặt bằng lãi suất, yêu cầu các tổ chức tín dụng rà soát chi phí, cắt giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi kinh tế.
Bên cạnh đó, nhà điều hành cũng đã liên tục đưa ra những chính sách để hỗ trợ thanh khoản, mới đây nhất là bổ sung 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào cơ sở tính tỷ lệ LDR (cho vay trên tổng vốn huy động). Theo lãnh đạo MB, nếu không có sự can thiệp kịp thời và mạnh mẽ từ Ngân hàng Nhà nước, lãi suất thực tế trên thị trường sẽ bị đẩy lên rất cao.
Song, nhìn về nửa cuối năm 2026, giới phân tích cho rằng NHNN vẫn sẽ phải tiếp tục “vất vả” để có thể “ghìm cương” lãi suất. Nguyên nhân là do nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn đang rất lớn, đến từ các siêu dự án quốc gia và nhu cầu đầu tư của người dân trong khi thanh khoản hệ thống vẫn gặp rất nhiều khó khăn dù đã có một chút cải thiện nhẹ vào cuối nửa đầu năm.
Theo các chuyên gia VCBS, áp lực tăng lên mặt bằng lãi suất vẫn còn lớn khi chênh lệch tín dụng – huy động vẫn ở mức cao, trong khi nhu cầu vốn trung – dài hạn của nền kinh tế còn lớn, khiến các ngân hàng vẫn cần duy trì mức lãi suất đủ hấp dẫn để thu hút tiền gửi, đặc biệt tại các kỳ hạn dài nhằm đảm bảo nguồn vốn và kiểm soát rủi ro thanh khoản.
Ngoài ra, rủi ro giá dầu bật tăng mạnh nếu xung đột địa chính trị có thể tạo áp lực lên lạm phát và tỷ giá, và phần nào thu hẹp không gian điều hành của NHNN trong thời gian tới, các chuyên gia VCBS nhận định.
Đồng quan điểm, các chuyên gia MBS cho rằng mặt bằng lãi suất sẽ khó giảm mạnh khi nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong 5 năm tới, với mục tiêu nâng tỷ lệ tổng vốn đầu tư toàn xã hội/GDP từ 32% lên 40%. Cùng với đó, tỷ lệ LDR và Tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn của các ngân hàng lớn đều đang chạm ngưỡng.
Không chỉ đối mặt với áp lực trong nước, NHNN còn phải đối mặt với áp lực từ bên ngoài khi chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn bắt đầu có dấu hiệu đảo chiều khi xuất hiện đợt tăng lãi suất đầu tiên kể từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra. Trong trường hợp điều này xảy ra, dư địa giảm lãi suất trong nước sẽ bị hạn chế đáng kể.
