Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran đã kết thúc, ngay trước khi hết thời hạn ông được phép tiến hành chiến dịch quân sự mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
Theo Reuters, trong bức thư gửi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và quyền Chủ tịch Thượng viện Chuck Grassley, ông Trump khẳng định không có giao tranh nào giữa lực lượng hai nước kể từ ngày 7/4/2026 – thời điểm lệnh ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực. Theo ông, các hành động thù địch khởi phát từ ngày 28/2 đã chính thức kết thúc.
Tuyên bố này được đưa ra đúng vào ngày cuối cùng của mốc 60 ngày theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh – quy định cho phép Tổng thống Mỹ tiến hành hoạt động quân sự trong thời gian giới hạn mà không cần Quốc hội phê chuẩn. Sau thời hạn này, Nhà Trắng phải chấm dứt chiến dịch hoặc xin phép cơ quan lập pháp để tiếp tục.
Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng việc đạt được lệnh ngừng bắn đồng nghĩa với việc chiến sự đã kết thúc, do đó không cần kích hoạt nghĩa vụ xin phép Quốc hội. Tuy nhiên, cách diễn giải này nhanh chóng vấp phải sự phản đối từ nhiều nghị sĩ, đặc biệt là đảng Dân chủ.
Trong thư, ông Trump cũng thừa nhận xung đột có thể chưa được giải quyết triệt để, nhấn mạnh Iran vẫn là “mối đe dọa đáng kể” đối với Mỹ và lực lượng quân sự của nước này tại Trung Đông. Ông để ngỏ khả năng hành động quân sự trong tương lai nếu cần thiết, cho thấy căng thẳng giữa hai bên vẫn chưa hoàn toàn hạ nhiệt.
Theo The Washington Post, các nghị sĩ Dân chủ tại Quốc hội lập luận rằng một lệnh ngừng bắn không đồng nghĩa với việc chiến sự kết thúc về mặt pháp lý. Họ chỉ ra rằng Mỹ vẫn duy trì hiện diện quân sự đáng kể trong khu vực, bao gồm việc triển khai tàu chiến nhằm kiểm soát các tuyến vận chuyển chiến lược liên quan đến Iran.
Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen, thành viên cấp cao của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, chỉ trích Tổng thống chưa đưa ra được chiến lược rõ ràng cho cuộc xung đột. Bà cho rằng chiến dịch quân sự được triển khai thiếu chuẩn bị và chưa có lối thoát cụ thể sau hơn hai tháng giao tranh.
Hiến pháp Mỹ quy định quyền tuyên chiến thuộc về Quốc hội, song trên thực tế, các đời tổng thống thường sử dụng quyền hành pháp để tiến hành các chiến dịch quân sự ngắn hạn hoặc trong tình huống khẩn cấp. War Powers Resolution được ban hành nhằm hạn chế quyền lực này, yêu cầu Tổng thống phải báo cáo Quốc hội và tuân thủ các mốc thời gian cụ thể.
Xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát ngày 28/2 khi Mỹ phối hợp với Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào nhiều mục tiêu tại Iran. Washington cho rằng các đòn tấn công nhằm ngăn chặn mối đe dọa an ninh, trong khi Tehran lên án đây là hành động xâm phạm chủ quyền.
Iran sau đó đáp trả bằng các chiến dịch quân sự nhằm vào căn cứ và lực lượng Mỹ trong khu vực, cũng như một số cơ sở hạ tầng liên quan tại các quốc gia vùng Vịnh. Diễn biến leo thang nhanh chóng làm dấy lên lo ngại về một cuộc xung đột quy mô lớn hơn tại Trung Đông.
Hai bên đạt được lệnh ngừng bắn từ ngày 7/4 theo giờ Mỹ, sau nhiều tuần giao tranh căng thẳng. Thỏa thuận này sau đó được gia hạn để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán ngoại giao, song đến nay vẫn chưa đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện.
Theo hãng thông tấn nhà nước IRNA, Tehran đã gửi đề xuất đàm phán mới tới Washington thông qua Pakistan. Tuy nhiên, Tổng thống Trump bày tỏ không hài lòng với nội dung đề xuất và cảnh báo có thể áp dụng các biện pháp cứng rắn nếu hai bên không đạt được tiếng nói chung.
“Họ đang đòi hỏi những điều mà tôi không thể chấp thuận”, ông Trump nói, nhưng không cung cấp thêm chi tiết về các yêu cầu của phía Iran.
Giới quan sát nhận định tuyên bố “chấm dứt chiến sự” của ông Trump mang tính pháp lý và chính trị nhiều hơn là phản ánh thực tế trên thực địa. Dù giao tranh đã tạm dừng, căng thẳng giữa hai nước vẫn âm ỉ và có thể bùng phát trở lại nếu các nỗ lực đàm phán thất bại.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi về vai trò của Quốc hội trong việc giám sát các quyết định quân sự của Tổng thống tiếp tục trở thành chủ đề gây tranh cãi tại Washington. Nhiều chuyên gia cho rằng cách diễn giải luật của Nhà Trắng có thể tạo tiền lệ mới, làm suy yếu cơ chế kiểm soát quyền lực giữa các nhánh chính quyền.
Trong thời gian tới, diễn biến quan hệ giữa Mỹ và Iran sẽ phụ thuộc lớn vào kết quả các kênh đàm phán ngoại giao, cũng như cách chính quyền Trump cân bằng giữa áp lực chính trị trong nước và mục tiêu chiến lược tại Trung Đông.
Thiên Ân / Vietnamfinance.vn
