TS. Nguyễn Minh Phong cảnh báo căng thẳng giữa Israel và Iran, cùng sự can dự của Mỹ, có thể đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh nếu nguồn cung dầu mỏ bị gián đoạn, qua đó tạo sức ép lớn lên lạm phát và tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.
Hệ quả kinh tế hiện hữu
Ngày 28/2, Mỹ và Israel tiến hành không kích nhằm vào Iran, khiến lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng. Ngay sau đó, Tehran phát động chiến dịch đáp trả, tấn công lãnh thổ Israel và nhiều căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Theo giới phân tích, diễn biến leo thang này có nguy cơ làm gián đoạn chuỗi cung ứng và gia tăng rủi ro đối với hoạt động thương mại toàn cầu.
Bình luận về tác động của xung đột lần này, TS. Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, cho rằng căng thẳng giữa Israel, Mỹ và Iran giai đoạn hiện nay được xem là nghiêm trọng nhất khi xung đột vũ trang đã bùng phát.
Lý giải cụ thể hơn, ông Phong cho biết nguyên nhân của cuộc đối đầu đã được phân tích khá nhiều, nhưng điều đáng quan tâm hơn lúc này là những hệ quả kinh tế ngày càng hiện hữu. Trước hết, xung đột làm gia tăng bất ổn địa chính trị tại Trung Đông – khu vực giàu tiềm năng và là thị trường tiêu thụ quan trọng của thế giới.
“Khi bất ổn leo thang, tăng trưởng kinh tế khu vực có nguy cơ chững lại, qua đó tác động đến thương mại quốc tế, trong đó có Việt Nam”, TS. Nguyễn Minh Phong nhận định.
Bên cạnh đó, Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng gián tiếp thông qua biến động giá dầu. Trung Đông là nguồn cung dầu mỏ chủ chốt của toàn cầu, do đó khi xung đột xảy ra, hoạt động khai thác, vận chuyển và logistics có thể bị gián đoạn, đẩy giá dầu tăng cao. “Giá năng lượng leo thang sẽ làm tăng chi phí đầu vào, tạo áp lực lạm phát không chỉ với Việt Nam mà còn với nhiều nền kinh tế khác”, ông Phong phân tích.
Trong bối cảnh thị trường thế giới biến động, ông cho rằng Việt Nam cần chủ động mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm duy trì đà tăng trưởng, bảo đảm thực hiện các mục tiêu kinh tế đã đề ra.
TS. Nguyễn Minh Phong cũng lưu ý Việt Nam vừa ký Hiệp định Thương mại tự do với UAE, mở ra kỳ vọng thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, nếu Trung Đông tiếp tục chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị, đặc biệt liên quan đến Iran, quá trình triển khai và khai thác hiệu quả hiệp định này có thể đối mặt với không ít thách thức do môi trường kinh tế – chính trị thiếu ổn định.
Trong khi đó TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng, khẳng định những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông có thể tác động tới Việt Nam trên nhiều phương diện khác nhau.
Trước hết là thị trường vàng. Giá vàng trong nước vốn vận động sát diễn biến quốc tế, vì vậy nếu kim loại quý này tiếp tục duy trì ở vùng cao trên thị trường thế giới, mặt bằng giá trong nước cũng có khả năng thiết lập các mốc mới.
Về năng lượng, Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu xăng dầu. Mặc dù có xuất khẩu dầu thô, nhưng công suất và năng lực lọc – hóa dầu trong nước còn hạn chế. Do đó, khi giá nhiên liệu toàn cầu leo thang, chi phí trong nước sẽ chịu tác động trực tiếp, kéo theo ảnh hưởng lan tỏa đến hoạt động sản xuất và toàn bộ nền kinh tế.
Bên cạnh biến động của thị trường hàng hóa, môi trường thu hút đầu tư nước ngoài cũng đứng trước những rủi ro nhất định. Trong bối cảnh địa chính trị thế giới phức tạp, cùng với các yếu tố như chính sách thuế quan dưới thời Tổng thống Donald Trump, các rủi ro bên ngoài có xu hướng gia tăng.
“Đây là thách thức không nhỏ đối với Việt Nam, đặc biệt trong năm đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%, khi cả kinh tế toàn cầu và trong nước đều chịu sức ép từ những biến động địa chính trị”, ông Hiếu bày tỏ lo ngại.
Giá năng lượng biến động theo chiều hướng tăng
Trong báo cáo mới công bố, Bộ Tài chính cảnh báo xung đột quân sự và cạnh tranh thương mại toàn cầu gia tăng có thể khiến giá năng lượng biến động theo chiều hướng tăng nếu nguồn cung bị gián đoạn. Khi đó, tác động sẽ không dừng ở chi phí sản xuất mà còn lan rộng sang nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ trong nước.
Bộ này cũng lưu ý một số mặt hàng vật liệu xây dựng phụ thuộc vào khai thác tự nhiên như cát, đá có thể tiếp tục tăng giá trong bối cảnh nhu cầu xây dựng phục hồi nhưng nguồn cung ngày càng hạn chế. Giá thịt lợn được dự báo duy trì ở mức cao do nhu cầu tiêu dùng, liên hoan, ăn uống tăng mạnh trong mùa lễ hội đầu năm 2026.
Bên cạnh yếu tố thị trường, việc điều chỉnh giá một số dịch vụ do Nhà nước quản lý theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí được cho là sẽ tạo thêm áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Trong đó, giá dịch vụ khám chữa bệnh dự kiến tăng khoảng 4% do bổ sung chi phí quản lý; trần học phí đối với giáo dục đại học công lập và giáo dục nghề nghiệp năm học 2026–2027 cũng tiếp tục điều chỉnh theo lộ trình.
Ông Lê Tuấn Cận, Thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết trên cơ sở mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026 ở mức khoảng 4,5%, Bộ đã xây dựng ba kịch bản với mức tăng lần lượt 3,6%, 4,1% và 4,6%. Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm 2026 ở mức 4 ± 0,5%, còn các tổ chức quốc tế ước tính dao động trong khoảng 3,2–4%.
Để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu Quốc hội và Chính phủ đề ra, Thứ trưởng Lê Tuấn Cận đề nghị các bộ, ngành, địa phương năm 2026 tiếp tục chủ động trong công tác quản lý, điều hành và bình ổn giá các hàng hóa, dịch vụ thiết yếu thuộc thẩm quyền; đồng thời theo dõi sát diễn biến kinh tế, lạm phát thế giới và giám sát chặt chẽ biến động giá cả trong nước, nhất là các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu.
Kỳ Thư / Vietnamfinance.vn
