Chưa đầy một ngày sau khi ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10% trên phạm vi toàn cầu, Tổng thống Mỹ tiếp tục điều chỉnh mức này lên 15% và khẳng định quyết định “đã được kiểm chứng về pháp lý”.
“Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, đầy đủ và chi tiết về phán quyết vô lý, cẩu thả và mang tính chống lại nước Mỹ của Tòa án Tối cao, tôi sẽ nâng mức thuế nhập khẩu toàn cầu từ 10% lên 15%, có hiệu lực ngay lập tức”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social tối ngày 21/2. Ông cho biết đây là mức trần cho phép theo luật và đã được rà soát về tính hợp pháp.
Ông cũng cho hay trong vài tháng tới, chính quyền sẽ tiếp tục xác định và công bố các mức thuế mới phù hợp quy định pháp luật, nhằm thúc đẩy mục tiêu “làm nước Mỹ vĩ đại trở lại”.
Trước đó, ngày 20/2, ông Trump ký sắc lệnh áp thêm 10% thuế nhập khẩu. Biện pháp này có hiệu lực từ 0h01 ngày 24/2 (giờ Mỹ) và kéo dài trong 150 ngày. Quyết định được đưa ra nhằm phản ứng trước phán quyết cùng ngày của Tòa án Tối cao Mỹ, cơ quan đã bác bỏ chính sách thuế dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) mà ông viện dẫn.
Vào tháng 4/2025, ông Trump từng sử dụng IEEPA để áp thuế đối ứng với phần lớn các đối tác thương mại, với mục tiêu giảm thâm hụt thương mại. Trước đó, ông cũng dựa vào đạo luật này để áp thuế riêng đối với Trung Quốc, Canada và Mexico nhằm ngăn chặn tình trạng buôn bán ma túy vào Mỹ.
Mức thuế bổ sung 10% được thực hiện theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Quy định này cho phép Tổng thống áp thuế tối đa 15% trong thời hạn 150 ngày nhằm xử lý tình trạng “thâm hụt cán cân thanh toán nghiêm trọng”. Sau thời gian đó, nếu muốn gia hạn phải có sự phê chuẩn của Quốc hội. Khác với nhiều đạo luật khác, Điều 122 không yêu cầu tiến hành điều tra trước khi áp dụng, vì vậy Tổng thống có thể triển khai thuế mới ngay lập tức.
Nhà Trắng cho biết đây là khoản thuế bổ sung, tức được cộng thêm vào các loại thuế và phí hiện hành đối với hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, để bảo vệ nền kinh tế, sắc lệnh miễn trừ một số mặt hàng như khoáng sản quan trọng, kim loại tiền tệ, vàng thỏi, năng lượng và các tài nguyên Mỹ không thể tự sản xuất đủ.
Một số nông sản (thịt bò, cà chua, cam), dược phẩm, thiết bị điện tử, xe hơi và sản phẩm hàng không vũ trụ cũng không thuộc diện chịu thuế bổ sung. Ngoài ra, những mặt hàng đang bị áp thuế theo Điều 232 như thép, nhôm, ôtô và một số kim loại khác cũng được loại trừ.
Tháng 4 năm ngoái, Tổng thống Mỹ từng khiến thị trường toàn cầu bất ngờ khi công bố kế hoạch áp thuế đối ứng với tất cả các đối tác thương mại. Theo đó, hơn 180 nền kinh tế dự kiến chịu mức thuế từ 10% đến 46%, tùy theo mức thâm hụt hoặc thặng dư thương mại với Mỹ.
Chỉ vài ngày sau, ông tạm hoãn triển khai kế hoạch này. Đến nay, nhiều quốc gia đã được giảm mức thuế thực tế nhờ đàm phán thương mại. Tuy nhiên, sau giai đoạn tương đối ổn định, thương mại toàn cầu lại đối mặt với biến động khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết về thuế nhập khẩu, dẫn đến động thái áp thuế 10% thay thế của ông Trump.
Thông tin này đã đẩy giá vàng thế giới tăng hơn 100 USD trong phiên cuối tuần. Thị trường chứng khoán Phố Wall cũng đi lên khi nhà đầu tư kỳ vọng phán quyết có thể giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp. Trong khi đó, nhiều quốc gia bày tỏ sự dè dặt, thậm chí lo ngại rủi ro bất ổn thương mại gia tăng do các biện pháp đáp trả bằng thuế bổ sung.
Thiên Ân / Vietnamfinance.vn
