Thay vì chỉ bỏ giấy phép xây dựng với nhà cấp 4, nhà riêng lẻ dưới 7 tầng tại nông thôn, nhiều đại biểu Quốc hội đề xuất cần bỏ thủ tục hành chính này với cả nhà ở khu vực đô thị.
Nêu ý kiến tại phiên thảo luận về Luật Xây dựng (sửa đổi), ông Đinh Ngọc Minh, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất miễn giấy phép xây dựng cho nhà ở dưới 7 tầng tại đô thị, thay vì chỉ khu vực nông thôn như tại dự thảo.
Theo ông Minh, dự thảo Luật Xây dựng lần này được sửa theo hướng đơn giản hóa thủ tục xin giấy phép và mở rộng diện công trình được miễn xin phép xây dựng, trong đó chỉ miễn giấy phép xây dựng với nhà ở tại nông thôn (nhà riêng lẻ, dưới 7 tầng); công trình sửa chữa, cải tạo không ảnh hưởng đến kết cấu.
Tuy nhiên, ông Minh cho rằng, sự thay đổi này chưa mở rộng được diện các công trình được miễn xin phép xây dựng so với hiện tại. Do đó, cần miễn thêm giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng tại đô thị và giao Bộ Xây dựng đưa ra quy chuẩn, tiêu chuẩn chi tiết.
Thay vì cấp phép cho từng hộ gia đình ở đô thị, vị đại biểu kiến nghị giao các đơn vị tư vấn chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật. Theo ông, việc này sẽ giúp người dân tiết kiệm được nhiều công sức và chi phí.
Đồng quan điểm, ông Tạ Văn Hạ, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa và Xã hội cũng đánh giá giấy phép xây dựng là sự cản trở lớn nhất trong cải cách thủ tục hành chính về quản lý trật tự xây dựng. Ông Hạ cho rằng cần mạnh dạn đơn giản hóa, cho phép người dân chỉ cần đăng ký online và cam kết thực hiện. Ngược chiều, cơ quan quản lý sẽ tăng hậu kiểm, xử lý nghiêm vi phạm, công khai minh bạch dữ liệu; đồng thời tăng quản lý hồ sơ bằng ứng dụng công nghệ.
Tuy nhiên, đề xuất nói trên cũng khiến một số đại biểu lo ngại về khả năng quản lý của chính quyền địa phương nếu bỏ cấp giấy phép, chuyển sang hậu kiểm.
Theo bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó trưởng đoàn đại biểu Hải Phòng, cán bộ cấp xã không có chuyên môn sâu về lĩnh vực xây dựng do phần lớn chỉ kiêm nhiệm và cũng không đủ lực lượng để giám sát, phát hiện kịp thời các công trình xây dựng vi phạm khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.
Bà Nga chỉ ra rằng, những năm qua, tồn tại tại tình trạng công trình xây dựng không phép, sai phép như lấn chiếm vỉa hè, đất công, vượt tầng, thay đổi công năng diễn ra ở nhiều nơi.
“Nhiều công trình không được phát hiện từ sớm, chỉ khi xây gần xong hoặc hoàn thiện mới bị xử lý”, bà Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh, đồng thời đề xuất bổ sung cơ chế tăng hậu kiểm, trách nhiệm của UBND cấp xã, người đứng đầu trong kiểm tra, xử lý các vi phạm xây dựng ngay giai đoạn đầu, nhằm phát hiện, xử lý vi phạm kịp thời.
Cũng cho rằng việc chuyển sang hậu kiểm là cần thiết, ông Phạm Văn Hoà, đại diện Hội Luật gia Đồng Tháp nhấn mạnh tới trách nhiệm của địa phương quá trình xây dựng công trình. Vị này đề nghị khâu hậu kiểm công trình xây dựng có thể tiến hành theo từng phần trong quá trình thi công, để hạn chế thiệt hại cho người dân và nguồn lực Nhà nước.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng nói gì?
Giải trình, tiếp thu ý kiến của các đại biểu, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho hay, việc sửa luật sẽ đơn giản hóa thủ tục cấp phép xây dựng công trình nhà ở dưới 7 tầng theo hướng chỉ thẩm định một trong các bước liên quan thiết kế kỹ thuật.
“Về cấp giấy phép quản lý trật tự xây dựng, xin báo cáo với các đại biểu, các cơ quan, rồi các doanh nghiệp, tất cả từ xưa đều phải cấp giấy phép. Nhưng nó vô lý ở một điều, quy hoạch chi tiết cũng đề xuất hết, quy mô, mục tiêu, đầu tư, kiến trúc, kết cấu, đảm bảo an toàn phòng cháy…Đến lập dự án, nghiên cứu tiền khả thi cũng đề cập như thế. Rồi dự án nghiên cứu khả thi cũng tương tự như thế. Đến bước thứ 4 thiết kế kỹ thuật, bản vẽ thi công cũng tương tự như thế, chỉ là kỹ hơn. Đến bước thứ năm, trước khi làm thì người dân, doanh nghiệp lại phải xây dựng giấy phép thì hết sức là vô lý”, ông Trần Hồng Minh nói.
Vì vậy, luật sẽ sửa đổi theo hướng dự án được thẩm định xong thì không phải xin cấp giấy phép. “Nhưng vẫn còn những công trình không nằm trong quy hoạch và lớn hơn 7 tầng thì vẫn cần giấy phép xây dựng”, ông Minh nói và cho biết đã hướng dẫn cho các địa phương thực hiện.
Với những dự án và công trình đặc biệt, người đứng đầu Bộ Xây dựng nhấn mạnh cần phải đơn giản hóa thủ tục giấy phép cho người dân cũng như rút ngắn thời gian cấp giấy phép.
Về việc quản lý chất lượng xây dựng công trình cơ bản, theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, từ nghiệm thu công việc, nghiệm thu hoàn thành hạng mục công việc, nghiệm thu chuyển giai đoạn, nghiệm thu hoàn thành giai đoạn, nghiệm thu đưa vào sử dụng, nghiệm thu hết thời hạn bảo hành đều đã có trong luật và thời gian qua được thực hiện rất chặt chẽ.
Trình bày báo cáo thẩm tra nội dung giấy phép xây dựng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho hay có ý kiến cho rằng, giấy phép không phải “rào cản” mà là công cụ bảo vệ quyền lợi và trật tự xã hội, vấn đề nằm ở chất lượng và quy trình cấp phép. Do đó cần đơn giản hóa quy trình, quy định rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý và công khai thông tin để người dân, doanh nghiệp giám sát.
Theo bà Hải việc miễn giấy phép xây dựng giúp giảm thủ tục nhưng cần hoàn thiện quy định pháp lý trong Luật Xây dựng hoặc Luật Đất đai để bảo đảm quyền sở hữu tài sản trên đất.
“Ngoài ra cần bổ sung cơ chế xử lý vi phạm đối với công trình đã được cấp phép nhưng thi công sai thiết kế, thay đổi công năng hoặc vi phạm quy định, bảo đảm thống nhất và rõ trách nhiệm giữa các bên liên quan”, vị này nhấn mạnh.
Hà Lê / Vietnamfinance.vn
