Bộ Tài chính xác định việc thực hiện giải pháp “non-prefunding” chỉ diễn ra đến năm 2027, sau đó sẽ triển khai cơ chế CCP, mở đường cho các bước tiếp theo như bán khống có kiểm soát và giao dịch trong ngày.
Gần hai tháng sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, Bộ Tài chính đã công bố Kế hoạch triển khai cụ thể, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ “khâu hoạch địch” sang “khâu hành động”. Theo đó, Bộ sẽ chủ trì triển khai 6 nhiệm vụ, giải pháp ngắn hạn và 10 nhiệm vụ, giải pháp dài hạn, tương ứng với các mục tiêu đã đề ra trong Đề án.
Trước đó, Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam nêu rõ, mục tiêu ngắn hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam là đáp ứng đầy đủ tiêu chí nâng hạng từ nhóm cận biên lên nhóm mới nổi thứ cấp của FTSE Russell trong năm 2025 và duy trì vị thế này trong những năm tiếp theo. Mục tiêu dài hạn là từ nay đến năm 2030, thị trường chứng khoán Việt Nam thoả mãn các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI và thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell.
Thực hiện cơ chế non-prefunding đến năm 2027
Để hiện thực hoá mục tiêu ngắn hạn, Bộ Tài chính giao Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), cùng các đơn vị liên quan bắt tay ngay vào 6 nhiệm vụ.
Trong đó, nhiệm vụ giải quyết vấn đề “yêu cầu ứng trước tiền mua chứng khoán” nhằm tháo gỡ rào cản yêu cầu ký quỹ trước khi giao dịch trong thời gian chưa triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường chứng khoán cơ sở Việt Nam được giao cho Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) thực hiện tới năm 2027.
Cơ quan này cũng sẽ chủ trì việc nghiên cứu, kiến nghị giải pháp nhằm tiếp tục minh bạch thông tin về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, tạo điều kiện tiếp cận thông tin bình đẳng cho nhà đầu tư nước ngoài; tăng cường năng lực quản lý giám sát cho cơ quan quản lý thị trường chứng khoán; nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin phục vụ quản lý giám sát; đẩy mạnh phối hợp trong nội ngành chứng khoán và phối hợp liên ngành giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Công an.
Trong khi đó, VSDC được giao nhiệm vụ tăng cường hệ thống thông tin giữa ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán phục vụ cho hoạt động giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư (STP). Còn VNX sẽ phối hợp với Cục Quản lý giá, UBCKNN triển khai cơ chế tài khoản giao dịch tổng (OTA), đồng thời chịu trách nhiệm tăng cường năng lực hệ thống giao dịch, thanh toán, đáp ứng khối lượng giao dịch lớn.
Sau CCP là bán khống và giao dịch trong ngày
Về dài hạn, định hướng chính là xử lý các rào cản mang tính cấu trúc, nâng dần thị trường lên các chuẩn mực cao hơn. Bắt đầu từ năm 2026, Cục Đầu tư nước ngoài, Vụ Pháp chế và UBCKNN sẽ cùng phối hợp rà soát, sửa đổi quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, loại bỏ những ngành nghề không còn cần thiết hạn chế, mở rộng dư địa cho vốn ngoại.
Một trọng tâm khác là phát triển hạ tầng thanh toán và bù trừ tiên tiến, để đến năm 2027 có thể triển khai cơ chế thanh toán không yêu cầu ký quỹ 100% và chính thức vận hành CCP. Tiếp đó, từ 2026 – 2028, thị trường sẽ có lộ trình thí điểm cơ chế vay – cho vay chứng khoán, bán khống có kiểm soát và giao dịch trong ngày.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, Bộ Tài chính cũng chú trọng ổn định chính sách tài chính vĩ mô bằng việc phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác. Hệ thống giao dịch và thanh toán chứng khoán sẽ tiếp tục được hiện đại hóa, năng lực hệ thống nâng cấp để đáp ứng khối lượng giao dịch lớn, đồng thời từng bước ứng dụng công nghệ mới. Các cơ chế, chính sách và quy định pháp luật trong quản lý giám sát được hoàn thiện nhằm bảo đảm an ninh, an toàn cho thị trường và hệ thống tài chính.
Từ năm 2026 đến năm 2030, Bộ Tài chính sẽ tăng cường tính thanh khoản cho thị trường, thông qua việc triển khai các loại lệnh, cơ chế giao dịch mới phù hợp nhu cầu nhà đầu tư và phát triển hệ thống nhà tạo lập thị trường theo thông lệ quốc tế. Theo đó, UBCKNN được giao nhiệm vụ hoàn thiện Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 120/2020/TT-BTC ngày 31/12/2020 của Bộ Tài chính về giao dịch cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch và chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp, chứng quyền có bảo đảm trên hệ thống giao dịch chứng khoán. Còn VNX sẽ hoán thiện quy chế sửa đổi, bổ sung Quy chế nghiệp vụ liên quan.
Song song với đó, Bộ Tài chính sẽ nâng cao tính minh bạch trên thị trường thông qua kiểm tra chất lượng hoạt động các đơn vị kiểm toán, triển khai Đề án áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế khuyến khích doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn công bố báo cáo tài Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) và tăng cường quản trị công ty theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho các công ty đại chúng.
Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng giao UBCKNN phát triển, đa dạng hóa, cơ cấu lại cơ sở nhà đầu tư (tăng cường đào tạo, phổ biến kiến thức; khuyến khích nhà đầu tư cá nhân đầu tư thông qua định chế đầu tư chuyên nghiệp) và đa dạng hóa cơ sở hàng hóa cho thị trường (nghiên cứu triển khai các sản phẩm mới cho thị trường phái sinh, các loại chứng khoán xanh, trái phiếu xanh…, cải tiến chất lượng chỉ số hiện hành, đa dạng hóa chỉ số).
Thái Hà / Vietnamfinance.vn
