Mục tiêu tăng trưởng nhanh chóng của Mexico bằng cách thu hút đầu tư nước ngoài và thúc đẩy xuất khẩu sang Mỹ đã bắt đầu chững lại ngay cả trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Hiện tại, toàn bộ kế hoạch chuyển dịch sản xuất gần bờ có nguy cơ sụp đổ khi ông Trump áp thuế quan 25% với hàng hóa Mexico.
Thay đổi đột ngột triển vọng của nền kinh tế
“Sự bất ổn đang ngự trị ở đây. Để có thể đầu tư, chúng ta cần sự chắc chắn”, ông Mario Galindo, giám đốc thương mại của Prommont, công ty sản xuất các thùng và bệ lớn để giúp các công ty vận chuyển sản phẩm của họ, cho biết.
Công ty này, phục vụ khách hàng tại Mỹ và Mexico, đang từ bỏ việc tăng giá và cắt giảm biên lợi nhuận để giữ chân khách hàng.
Sự thay đổi đột ngột trong triển vọng của nền kinh tế lớn thứ hai của Mỹ Latinh báo hiệu một cơ hội bị bỏ lỡ để Mexico thoát khỏi tình trạng tăng trưởng chậm chạp kéo dài nhiều thập kỷ.
Theo Ngân hàng Thế giới (WB), từ năm 1980 – 2022, tổng sản phẩm quốc nội của Mexico tăng trưởng trung bình chỉ hơn 2% một năm. Một làn sóng đầu tư gần bờ đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hơn 3% vào năm 2022 và 2023, khiến nhiều nhà đầu tư tin rằng Mexico đang bước vào giai đoạn tăng trưởng bền vững.
Tuy nhiên, khi Tổng thống Claudia Sheinbaum nhậm chức vào tháng 10, triển vọng kinh tế của Mexico đã xấu đi. Ước tính tăng trưởng cho năm 2025 đã giảm xuống dưới 1% vì các nhà đầu tư dự đoán cần phải cắt giảm ngân sách để khắc phục thâm hụt tài chính ngày càng tăng từ nhiệm kỳ lãnh đạo trước.
Sau khi Tổng thống Trump thông báo thuế quan 25% đối với hàng hóa Mexico sẽ có hiệu lực từ ngày 4/3, kỳ vọng tăng trưởng của Mexico càng thêm mù mịt.
Ông Alberto Ramos, nhà kinh tế trưởng về Mỹ Latinh tại Goldman Sachs Group Inc. cho biết “sự bất ổn về chính sách thương mại đang làm giảm tăng trưởng ở Mexico từ 0,5 đến 1 điểm phần trăm.”
Sự bất ổn này cũng đang đe doạ những thành tựu xã hội đạt được dưới thời người tiền nhiệm và cố vấn của bà Sheinbaum, cựu Tổng thống Andres Manuel Lopez Obrador (AMLO). Ông AMLO là người đi đầu trong các khoản đầu tư lớn của chính phủ và giám sát mức giảm nghèo và bất bình đẳng lớn nhất ở Mexico trong nhiều thập kỷ.
Phần lớn tăng trưởng kinh tế của Mexico trong nửa đầu năm 2024 được thúc đẩy bởi các kế hoạch cơ sở hạ tầng đầy tham vọng của ông Lopez Obrador, chẳng hạn như Tren Maya và nhà máy lọc dầu Dos Bocas. Nhưng việc thực hiện các dự án tốn kém như vậy đã dẫn đến khoảng cách ngân sách ngày càng lớn mà bà Sheinbaum cần phải khắc phục để tránh khủng hoảng tài chính trong chính phủ của bà.
Chính quyền của bà Sheinbaum cam kết cắt giảm chi tiêu bằng cách nhắm mục tiêu thâm hụt ngân sách tương đương 3,9% GDP trong năm nay, thấp hơn mức thâm hụt 5,9% vào năm 2024. Chỉ riêng sự sụt giảm đó đã là một lực cản lớn đối với tăng trưởng.
Các chiến lược khác nhau để thích nghi với tình hình mới
Tại Monterrey, nhà phát triển bất động sản công nghiệp Roca Desarrollos đang cảnh giác cao độ với những bước đi tiếp theo của ông Trump. Công ty này, có khách hàng xuất khẩu sang Mỹ, đang cân nhắc việc giảm giá thuê cho các tòa nhà của mình để thu hút những khách hàng lo lắng về sự bất ổn, và thậm chí cân nhắc đề xuất các kế hoạch thanh toán trả chậm.
Đại diện của Roca Desarrollos cho biết cho đến nay vẫn chưa mất khách hàng nào. Nhưng các công ty mới đang tìm cách đầu tư vào Mexico và sử dụng dịch vụ của công ty này đang tạm dừng kế hoạch.
“Chúng tôi có những chiến lược khác nhau với các khách hàng tiềm năng để tạo điều kiện thuận lợi cho việc bắt đầu đầu tư của họ tại Mexico, chẳng hạn như cho họ thời gian gia hạn”, ông Carlos Garza, giám đốc quản lý thương mại của Roca Desarrollos cho biết.
Trong các bài phát biểu công khai và họp báo, Tổng thống Sheinbaum cho hay nền kinh tế đang trên đà vững chắc và đầu tư gần bờ vẫn đang diễn ra. Tuy nhiên, chính phủ của bà hiện đang cung cấp các ưu đãi như giảm thuế cho các công ty đầu tư vào hoạt động sản xuất tại Mexico.
Theo ông Vidal Llerenas Morales, Thứ trưởng Bộ Kinh tế Công nghiệp và Thương mại, vẫn có cơ hội đầu tư vào Mexico bất chấp tình hình bất ổn.
“Có sự không chắc chắn, vâng, chúng tôi nhận ra điều đó. Nhưng mối quan tâm trong việc chuyển hướng đầu tư từ châu Á sang Bắc Mỹ vẫn tồn tại và điều đó sẽ xảy ra trong trung hạn”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn.
Dữ liệu gần đây không để lại nghi ngờ gì về sự suy thoái đang kìm hãm nền kinh tế Mexico. GDP của quốc gia này đã giảm 0,6% trong quý IV/2024 khi nông nghiệp và sản xuất lao dốc. Đây là lần đầu tiên sự suy giảm như vậy kể từ năm 2021.
Ngân hàng trung ương đã giảm một nửa dự báo tăng trưởng GDP trong năm nay xuống còn 0,6% từ 1,2%, cảnh báo rằng các chính sách thương mại tiềm năng của Mỹ có thể gây tổn hại thêm cho hoạt động.
Ngoài ra, ngày càng có nhiều lo ngại về khả năng trục xuất hàng loạt người Mexico khỏi Mỹ và điều đó có thể ảnh hưởng đến lượng kiều hối chuyển về nước đạt tổng cộng 64,7 tỷ USD vào năm 2024, thúc đẩy tiêu dùng trong nước.
Với mức tăng trưởng chỉ bằng một phần nhỏ so với mức của những năm trước, các nhà hoạch định chính sách đã đẩy nhanh tốc độ cắt giảm lãi suất vào tháng 2, nhưng chiến dịch nới lỏng tiền tệ của họ có thể sớm bị hạn chế bởi những bất ổn liên quan đến một cuộc chiến tranh thương mại có thể xảy ra.
Mexico là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ. Năm 2024, Mỹ nhập khẩu 505,8 tỷ USD hàng hóa từ Mexico và xuất khẩu 334 tỷ USD, dẫn đến thâm hụt thương mại là 171,8 tỷ USD.
Do khối lượng thương mại tăng lên qua từng năm, Mỹ vẫn liên tục thâm hụt với Mexico và tình trạng này đã tiếp tục gia tăng trong 10 năm qua. Thâm hụt thương mại giữa hai nước đã tăng 12,7% từ năm 2023 đến năm 2024.
Trong khi thuế quan có thể nhằm mục đích giảm thâm hụt thương mại bằng cách giảm nhập khẩu, tác động thực sự của thuế quan phức tạp hơn nhiều do khả năng áp dụng thuế quan trả đũa và giá cả tăng cao hơn cho người tiêu dùng.
Theo Quang Đăng / Vietnamfinance.vn
