Các ngân hàng trung ương trên thế giới đang tăng tốc tích trữ vàng với lượng mua gấp hơn 4 lần mức thông thường, đồng thời âm thầm dịch chuyển nơi cất giữ giữa lúc bất ổn địa chính trị gia tăng.
Những liên minh lâu đời của các cường quốc trên thế giới đã liên tục bị thử thách trong vài năm qua. Các cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine, cũng như giữa Mỹ, Israel và Iran tại Trung Đông, buộc các chính phủ trên khắp thế giới phải thể hiện lập trường và mức độ gắn kết với các bên.
Đó là chưa kể đến chương trình thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng những cuộc chiến thương mại phát sinh từ chính sách này.
Trong bối cảnh đó, việc các ngân hàng trung ương trên khắp thế giới âm thầm gia tăng tích trữ một tài sản trú ẩn an toàn như vàng có lẽ không phải điều quá bất ngờ. Đáng chú ý, ngày càng nhiều ngân hàng trung ương không muốn tiết lộ địa điểm cất giữ lượng vàng dự trữ của mình.
Theo báo cáo công bố đầu tuần này của Goldman Sachs, các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã mua khoảng 79 tấn vàng trong tháng 8, cao hơn 4 lần mức trung bình 17 tấn mỗi tháng trước năm 2022, thời điểm cuộc chiến Nga – Ukraine bùng nổ. Theo Goldman Sachs, tính bình quân trong 3 tháng gần nhất và loại trừ yếu tố mùa vụ, các ngân hàng trung ương trên thế giới mua khoảng 85 tấn vàng mỗi tháng.
Trung Quốc được cho là đã mua khoảng 25 tấn vàng trong tháng 8, trở thành quốc gia có lượng mua vàng lớn nhất được xác định trong tháng. Theo Goldman Sachs, lượng vàng Trung Quốc nắm giữ vẫn thấp hơn mức phân bổ dài hạn được xem là hợp lý. Điều này cho thấy nước này vẫn còn dư địa để tiếp tục bổ sung vàng vào kho dự trữ quốc gia.
Việc tích trữ vàng cũng nằm trong xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm phụ thuộc vào các đồng tiền dự trữ của nhóm G7, đặc biệt là USD. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và căng thẳng thương mại gia tăng, động lực này được Goldman Sachs đánh giá nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì, tạo cơ sở cho nhu cầu vàng của Trung Quốc trong thời gian tới.
Goldman Sachs cũng lưu ý rằng các ngân hàng trung ương tại những nền kinh tế phát triển có thị trường nội địa lớn nhìn chung đứng ngoài làn sóng mua vàng mạnh mẽ trong 4 năm qua, do họ đã sở hữu lượng vàng dự trữ đáng kể từ trước vì những lý do lịch sử.
Đối với nhóm ngân hàng trung ương này, vấn đề hiện nay không còn nằm ở việc nắm giữ bao nhiêu vàng, mà là cất giữ vàng ở đâu. Theo Goldman Sachs, sự thay đổi đó phản ánh những lo ngại rộng hơn về mức độ an toàn của dự trữ quốc gia và niềm tin giữa các nước.
Âm thầm chuyển vàng khỏi Mỹ
Tháng 9 vừa qua, Ngân hàng Trung ương Hà Lan xác nhận đã dành 6 tháng trước đó để chuyển 86 tấn vàng từ New York (Mỹ) và Ottawa (Canada) sang London (Anh). Ngân hàng này cho biết động thái trên giúp Hà Lan chuẩn bị tốt hơn cho những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng.
Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB) giải thích quyết định được đưa ra trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng, đồng thời nhằm cải thiện khả năng giao dịch và huy động vàng khi cần thiết.
Theo DNB, vàng được lưu trữ tại Ngân hàng Anh ở London được xem là loại vàng có tính thanh khoản và khả năng giao dịch cao nhất thế giới. Điều này giúp ngân hàng trung ương có thể nhanh chóng sử dụng lượng vàng dự trữ trong trường hợp khủng hoảng. Trong khi đó, vàng lưu giữ tại New York và Ottawa khó được huy động trực tiếp hơn.
Trước đó, vào tháng 3, Ngân hàng Trung ương Pháp (Banque de France) cũng thông báo đã bán 129 tấn vàng, tương đương 5% tổng lượng vàng dự trữ, được lưu giữ tại New York, sau đó mua vàng thay thế tại châu Âu.
Khác với Ngân hàng Trung ương Hà Lan, Ngân hàng Trung ương Pháp không đề cập đến các yếu tố địa chính trị khi giải thích quyết định này. Thay vào đó, cơ quan này cho biết mục tiêu là nâng độ tinh khiết của vàng dự trữ lên trên 99,99%, trong khi lượng vàng được lưu giữ tại Mỹ có độ tinh khiết thấp hơn ngưỡng đó.
Theo Goldman Sachs, lượng vàng dự trữ của các ngân hàng trung ương tại Cục Dự trữ Liên bang New York (Fed New York) đã giảm 40 tấn trong tháng 8. Ngược lại, lượng vàng lưu giữ tại Ngân hàng Anh tăng 46 tấn trong cùng kỳ.
Những diễn biến này cho thấy các ngân hàng trung ương không chỉ tăng cường nắm giữ vàng mà còn điều chỉnh cách thức phân bổ và địa điểm lưu trữ tài sản dự trữ.
Các ngân hàng trung ương ngày càng kín tiếng về nơi cất giữ vàng
Kết quả khảo sát do Goldman Sachs thực hiện trong tháng 8 cho thấy các ngân hàng trung ương đang trở nên thận trọng hơn khi công bố thông tin về địa điểm lưu trữ vàng.
Năm 2026, tỷ lệ ngân hàng trung ương từ chối xác nhận nơi cất giữ vàng dự trữ là 12%, tăng so với mức 10% của năm trước.
Bên cạnh đó, tỷ lệ các ngân hàng trung ương đa dạng hóa địa điểm lưu trữ vàng ở nước ngoài đã tăng đáng kể, từ 2% năm 2025 lên 10% trong năm 2026. Tỷ lệ ngân hàng trung ương tăng lượng vàng lưu giữ trong nước cũng tăng từ 5% lên 9% trong cùng giai đoạn.
Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp diễn trong 12 tháng tới. Theo khảo sát của Goldman Sachs, có tới 18% ngân hàng trung ương từ chối trả lời câu hỏi về kế hoạch lưu trữ vàng trong thời gian tới, trong khi 9% cho biết dự định tiếp tục đa dạng hóa địa điểm cất giữ.
Những con số trên phản ánh sự thay đổi trong cách các ngân hàng trung ương tiếp cận việc quản lý dự trữ vàng. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và căng thẳng thương mại gia tăng, vàng tiếp tục được xem là tài sản quan trọng để đa dạng hóa dự trữ, đồng thời việc lựa chọn nơi lưu giữ đang trở thành một vấn đề ngày càng đáng quan tâm đối với các cơ quan tiền tệ trên thế giới.
