Mercedes-Benz đứng trước nguy cơ mất thị trường Mỹ khi Washington siết kiểm soát các hãng ô tô có cổ đông Trung Quốc.
Mercedes đối mặt nguy cơ bị cấm bán xe tại Mỹ
Hãng sản xuất ô tô hạng sang của Đức, với 20% cổ phần hiện thuộc sở hữu của các tập đoàn Trung Quốc, đã tích cực vận động hành lang tại Ủy ban Thương mại Thượng viện Mỹ nhằm làm suy yếu Đạo luật An ninh Xe kết nối (Connected Vehicle Security Act). Dự luật này không chỉ gây sức ép lên các hãng xe mà trên thực tế còn cấm nhập khẩu các hệ thống pin từ CATL (Trung Quốc), nhà sản xuất pin xe điện lớn nhất thế giới.
Sau khi thảo luận các sửa đổi, Ủy ban Thương mại Thượng viện sẽ tiến hành bỏ phiếu về dự luật. Dự luật quy định các hãng ô tô có trên 15% cổ phần do các tập đoàn Trung Quốc sở hữu sẽ bị cấm bán xe kết nối (loại xe sử dụng phần cứng và phần mềm để liên lạc) tại thị trường Mỹ.
Dự luật ra đời trong bối cảnh Detroit (thủ phủ ngành ô tô Mỹ) ngày càng lo ngại sự thâm nhập của xe điện Trung Quốc có thể tàn phá ngành công nghiệp ô tô nội địa. Đây cũng là minh chứng mới nhất cho thấy Washington đang siết chặt kiểm soát công nghệ Trung Quốc vì lý do an ninh quốc gia, giữa lúc căng thẳng cạnh tranh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới ngày càng leo thang.
Được đề xuất bởi Thượng nghị sĩ Bernie Moreno cùng Thượng nghị sĩ Elissa Slotkin, dự luật chỉ ra rằng việc cho phép các đối thủ chiến lược truy cập, kiểm soát hoặc gây ảnh hưởng đến hệ thống liên lạc trên phương tiện kết nối sẽ tạo ra hàng loạt rủi ro nghiêm trọng như “giám sát, gián điệp, xâm nhập mạng và làm gián đoạn cơ sở hạ tầng quan trọng”.
Sự xuất hiện gần đây của ô tô Trung Quốc tại thị trường Canada đã dấy lên mối lo ngại lớn cho các nhà sản xuất xe Mỹ. Ông Moreno khẳng định mục tiêu của luật này là “phong tỏa hoàn toàn” thị trường ô tô Mỹ trước sự xâm nhập của các thương hiệu đến từ Trung Quốc. Dự luật vẫn cần được toàn thể Thượng viện thông qua trước khi hợp nhất nội dung với phiên bản tương ứng do Hạ viện phê duyệt.
Nỗ lực vận động hành lang và những phản ứng trái chiều
Trong quá trình vận động nhằm giảm nhẹ tác động của dự luật, Mercedes-Benz nhấn mạnh vai trò của hãng đối với nền kinh tế Mỹ khi đang tạo ra khoảng 160.000 việc làm thông qua mạng lưới nhà máy, nhà cung cấp và đại lý.
Đại diện hãng tuyên bố ủng hộ các quy định “được thiết kế để bảo vệ an ninh quốc gia Mỹ”, nhưng “vẫn cam kết đảm bảo rằng bất kỳ đạo luật nào cũng không làm ảnh hưởng đến hoạt động vận hành của công ty”.
Hiện tại, các thực thể liên quan đến hai hãng xe Trung Quốc là Geely và BAIC đang nắm giữ tổng cộng khoảng 1/5 cổ phần tại Mercedes. Tuy nhiên, phía công ty Đức khẳng định: “Không có cổ đông riêng lẻ nào nắm giữ quá 10% cổ phần của chúng tôi, và các cổ đông lớn không có đại diện trực tiếp trong Hội đồng Giám sát, cũng như không có bất kỳ quyền kiểm soát hay quyền quyết định nào”.
Dù vậy, một số bên ủng hộ dự luật bày tỏ sự e ngại rằng Mercedes đã thuyết phục được một số thượng nghị sĩ nới lỏng các quy định. Họ lo lắng những áp lực này sẽ làm suy yếu các điều khoản vốn được thiết kế để cấm nhập khẩu các hệ thống pin Trung Quốc có chứa linh kiện điện tử bị liệt vào danh sách cấm.
Phe đa số thuộc đảng Cộng hòa và một lãnh đạo cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Trung Quốc tại Hạ viện đã chỉ trích gay gắt Mercedes vì hành vi vận động hành lang chống lại một dự luật nhằm bảo vệ người lao động và an ninh Mỹ.
Ông Rush Doshi, chuyên gia về Trung Quốc tại Đại học Georgetown kiêm cựu quan chức Nhà Trắng, nhận định: “Mercedes đã hứng chịu sự phẫn nộ từ cả cánh tả lẫn cánh hữu, cũng như từ các công đoàn lớn và giới đầu tư mạo hiểm. Đây là điều hiếm khi xảy ra”.
Ông Chris McGuire, một cựu quan chức Nhà Trắng khác hiện làm việc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước những nỗ lực làm suy yếu các điều khoản quản lý hệ thống pin (BMS) – yếu tố mà ông đánh giá là mối đe dọa an ninh tiềm tàng.
“Hệ thống điện tử bên trong khối pin hiện đại là nơi quyết định thời điểm sạc, kiểm soát nhiệt độ và đảm bảo các giới hạn an toàn được tuân thủ. Nếu một thế lực nước ngoài nắm quyền kiểm soát các thiết bị điện tử đó, họ có thể lợi dụng để đẩy pin vượt quá giới hạn an toàn cho đến khi bốc cháy, về bản chất là biến pin ô tô thành những quả bom di động”, ông McGuire phân tích.
Phản bác lại các lo ngại này, tập đoàn CATL khẳng định các nhà sản xuất xe, chứ không phải bên cung cấp pin, mới là đơn vị nắm quyền truy cập và kiểm soát toàn bộ luồng dữ liệu của hệ thống quản lý pin. “Về bản chất, các hệ thống này không có khả năng truyền dữ liệu ra bên ngoài, cũng như không sở hữu các kênh độc lập để truy cập thông tin về phương tiện hay người dùng”, phía CATL cho biết.
Doanh nghiệp ô tô gấp rút tách khỏi chuỗi cung ứng Trung Quốc
Các giám đốc điều hành trong ngành ô tô châu Âu ngày càng bất an sau khi Mỹ gần đây cấm Polestar (thương hiệu do Geely sở hữu đa số cổ phần) bán xe điện mới tại Mỹ. Lệnh cấm này xuất phát từ việc hãng xe Thụy Điển bị từ chối cấp phép theo các quy định riêng của Mỹ về xe kết nối.
Ở chiều ngược lại, Volvo Cars (cũng thuộc sở hữu của Geely) lại được cấp phép tiếp tục nhập khẩu và kinh doanh các dòng xe kết nối sau khi chứng minh thành công với giới chức Mỹ rằng dữ liệu từ xe của họ không được gửi về Trung Quốc. Dù Volvo đã có nhà máy sản xuất tại bang South Carolina, Polestar vẫn đang trong quá trình dịch chuyển dây chuyền sản xuất xe điện từ Trung Quốc sang Mỹ.
Trong một cuộc phỏng vấn mới đây, Tổng giám đốc điều hành Volvo Cars, ông Håkan Samuelsson, cho biết tập đoàn đang chờ đợi các chi tiết cuối cùng của dự luật trước khi đưa ra lập trường chính thức. “Chúng tôi đang tạo việc làm cho khoảng 10.000 người tại Mỹ, liệu họ có thực sự đưa ra quyết định đẩy 10.000 người đó vào cảnh mất việc? Tôi không quá lo lắng về điều này”, ông Samuelsson chia sẻ.
Trước tình hình mới, nhiều hãng ô tô khác đang gấp rút tìm cách tuân thủ các quy định của Bộ Thương mại Mỹ bằng cách xin các cơ chế miễn trừ tương tự Volvo, hoặc tìm kiếm nhà cung cấp linh kiện thay thế cho các đối tác Trung Quốc.
Điển hình như General Motors (GM) đã yêu cầu hàng nghìn nhà cung cấp của mình tìm kiếm nguồn cung ứng thay thế các linh kiện từ Trung Quốc trước năm 2027 nhằm chuẩn bị cho các hạn chế về phần cứng. Đồng thời, tập đoàn Mỹ cũng lên kế hoạch chuyển dây chuyền sản xuất mẫu Buick Envision từ Trung Quốc về bang Kansas vào năm 2028.
