Cuộc ‘di cư’ lớn nhất lịch sử chứng khoán Việt: Gần 300 mã cổ phiếu từ HNX sang HoSE

Khép lại hành trình của cổ phiếu trên HNX

Theo lộ trình sắp xếp lại thị trường giao dịch cổ phiếu được quy định tại Thông tư số 139/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành, chậm nhất đến ngày 31/12/2026, toàn bộ cổ phiếu của các doanh nghiệp đang niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) phải hoàn tất việc chuyển sang Sở Giao dịch Chứng khoán TP. HCM (HoSE).

Sau thời điểm này, HNX sẽ không còn tiếp nhận hồ sơ đăng ký giao dịch cổ phiếu mới. Thực tế, hoạt động niêm yết mới tại HNX cũng đã được dừng theo đúng lộ trình được quy định từ Thông tư số 57/2021/TT-BTC ban hành năm 2021.

Việc sắp xếp lại thị trường đánh dấu sự kết thúc của một giai đoạn phát triển đối với thị trường cổ phiếu trên HNX sau nhiều năm hoạt động. Trong mô hình mới, HoSE sẽ tập trung toàn bộ các sản phẩm cổ phiếu, chứng chỉ quỹ và chứng quyền có bảo đảm, trong khi HNX sẽ đảm nhiệm vai trò là sở giao dịch chuyên biệt đối với thị trường trái phiếu và thị trường chứng khoán phái sinh.

Không chỉ vậy, HNX cũng sẽ tiếp tục mở rộng vai trò trong quá trình phát triển các cấu phần mới của thị trường vốn. Theo định hướng, HNX sẽ tập trung tổ chức và vận hành các thị trường chuyên biệt như thị trường carbon, thị trường trái phiếu, đồng thời hướng tới xây dựng sàn giao dịch vốn dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Theo kế hoạch hoạt động năm 2026, HNX cho biết sẽ phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) và các đơn vị liên quan nghiên cứu, chuẩn bị các điều kiện để niêm yết và đưa vào giao dịch những sản phẩm mới theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Trọng tâm là phát triển các công cụ phái sinh mới như hợp đồng quyền chọn và các sản phẩm phái sinh trên nhiều loại tài sản cơ sở khác, trong đó có chỉ số giá vàng.

Việc chuyên môn hóa chức năng được kỳ vọng sẽ giúp HNX tập trung nguồn lực phát triển các phân khúc thị trường có tính chuyên sâu, đa dạng hóa sản phẩm đầu tư và hoàn thiện cấu trúc thị trường vốn theo thông lệ quốc tế.

Tính đến cuối tháng 5/2026, HNX đang có khoảng 299 mã cổ phiếu niêm yết với hơn 19,4 tỷ cổ phiếu lưu hành và 824 mã cổ phiếu đăng ký giao dịch trên thị trường UPCoM với hơn 46,4 tỷ cổ phiếu. Giá trị vốn hóa của thị trường cổ phiếu niêm yết đạt khoảng 479.000 tỷ đồng.

Trong khi đó, HoSE hiện có 655 mã chứng khoán niêm yết và giao dịch, gồm 403 mã cổ phiếu, 4 mã chứng chỉ quỹ đóng, 18 mã chứng chỉ quỹ ETF và 230 mã chứng quyền có bảo đảm với tổng khối lượng chứng khoán niêm yết hơn 217,92 tỷ đơn vị.

Giá trị vốn hóa cổ phiếu trên HOSE đạt khoảng 8,78 triệu tỷ đồng, tăng 5,68% so với cuối năm 2025, tương đương 68,36% GDP năm 2025 và chiếm hơn 94,83% tổng giá trị vốn hóa cổ phiếu niêm yết toàn thị trường. Hiện có 52 doanh nghiệp trên HOSE có vốn hóa trên 1 tỷ USD, trong đó có 5 doanh nghiệp đạt vốn hóa trên 10 tỷ USD.

Trong ngắn hạn, việc tiếp nhận gần 300 doanh nghiệp niêm yết từ HNX nhiều khả năng sẽ tạo ra áp lực nhất định đối với hệ thống giao dịch và công tác quản lý của HoSE.

Với quy mô vốn hóa hiện đã chiếm gần 95% toàn thị trường, HoSE sẽ phải bảo đảm hạ tầng công nghệ có đủ năng lực xử lý khối lượng giao dịch ngày càng lớn, đặc biệt trong bối cảnh lộ trình chuyển các doanh nghiệp đủ điều kiện từ UPCoM sang niêm yết chính thức cũng sẽ tiếp tục được triển khai trong thời gian tới. Điều này đặt ra yêu cầu hệ thống giao dịch phải vận hành ổn định, tránh tái diễn tình trạng nghẽn lệnh từng xảy ra trong quá khứ.

Tuy nhiên, việc sắp xếp lại thị trường cổ phiếu được đánh giá là yêu cầu cần thiết nhằm đẩy nhanh quá trình xây dựng một thị trường chứng khoán chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch và an toàn, qua đó tạo nền tảng huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Theo đó, việc tái cấu trúc hướng đến nhiều mục tiêu cốt lõi như thống nhất và chuyên môn hóa chức năng của các sở giao dịch thông qua việc phân định rõ vai trò của từng đơn vị; hạn chế tình trạng phân mảnh thị trường, tạo thuận lợi cho cơ quan quản lý trong giám sát và kiểm soát rủi ro hệ thống; đồng thời nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết thông qua việc áp dụng một bộ tiêu chuẩn thống nhất về niêm yết, quản trị doanh nghiệp và công bố thông tin trên HoSE, góp phần tăng cường tính minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư.

Để chuẩn bị cho quá trình này, HoSE đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp theo chỉ đạo của lãnh đạo sở, từ hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin đến tăng cường năng lực giám sát, quản trị rủi ro nhằm bảo đảm thị trường vận hành an toàn, thông suốt và liên tục.

Trọng tâm của quá trình chuẩn bị là đưa hệ thống công nghệ thông tin KRX vào vận hành. Hệ thống mới cung cấp nền tảng giao dịch hiện đại, tích hợp đồng bộ, có khả năng hỗ trợ tối đa khoảng 2.000 mã chứng khoán. Đồng thời, HoSE cũng đang tiếp tục nghiên cứu phương án nâng cấp năng lực hệ thống nhằm đáp ứng nhu cầu giao dịch ngày càng tăng của thị trường.

Bên cạnh đó, HoSE cũng chủ động xây dựng phương án phân bảng cấu trúc thị trường. Theo định hướng nghiên cứu, các cổ phiếu niêm yết có thể được phân thành nhiều bảng giao dịch dựa trên quy mô vốn hóa, chất lượng quản trị doanh nghiệp hoặc các bộ tiêu chí riêng. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo sự phân hóa rõ nét hơn giữa các nhóm doanh nghiệp sau khi toàn bộ cổ phiếu được tập trung về một sở giao dịch.

Việc tập trung giải quyết các nút thắt về hạ tầng, cơ chế giao dịch và cấu trúc thị trường cũng được xem là một trong những điều kiện quan trọng để đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật trong lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi theo đánh giá của FTSE Russell và MSCI.

Khi mô hình tổ chức mới được hoàn thiện, HoSE sẽ đóng vai trò là trung tâm giao dịch cổ phiếu, còn HNX trở thành sở giao dịch chuyên biệt đối với trái phiếu, phái sinh và các thị trường mới. Sự phân định rõ chức năng giữa hai sở giao dịch được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho một thị trường chứng khoán hiện đại, vận hành hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao khả năng thu hút dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước trong những năm tới.

Hải Đường / Vietnamfinance.vn