Từ ngày 1/7/2026, Luật Quản lý thuế 2025 chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định mới nhằm tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý thuế. Trong đó có quy định về các trường hợp cơ quan thuế được kiểm tra trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế.
Theo quy định mới, cơ quan thuế chỉ được tiến hành kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế trong 9 trường hợp cụ thể, thay vì thực hiện một cách tùy ý. Các trường hợp này bao gồm hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước hoàn thuế; hồ sơ thuộc diện kiểm tra sau hoàn thuế theo nguyên tắc quản lý rủi ro; trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế; trường hợp được lựa chọn theo kế hoạch hoặc chuyên đề kiểm tra; trường hợp theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền; trường hợp người nộp thuế được đánh giá có rủi ro cao; trường hợp phục vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo; hồ sơ miễn, giảm hoặc không thu thuế của người nộp thuế có mức độ rủi ro cao và một số trường hợp đặc biệt khác theo quy định của Luật Quản lý thuế 2025.
Đáng chú ý, nhóm người nộp thuế có rủi ro cao bao gồm các trường hợp doanh nghiệp chia tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi loại hình hoạt động, giải thể, phá sản, chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc chuyển địa điểm kinh doanh. Đây là những đối tượng được cơ quan quản lý đánh giá có nguy cơ phát sinh sai phạm hoặc thất thu ngân sách cao hơn so với thông thường.
Bên cạnh quy định về kiểm tra thuế, cơ quan thuế các địa phương cũng lưu ý 10 hành vi bị xác định là trốn thuế theo Luật Quản lý thuế 2025. Trong đó có các hành vi phổ biến như không đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ quá thời hạn dẫn đến thiếu số thuế phải nộp; không ghi nhận đầy đủ doanh thu trong sổ sách kế toán; không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ hoặc ghi giá trị hóa đơn thấp hơn thực tế nhằm giảm nghĩa vụ thuế.
Ngoài ra, việc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch để làm giảm số thuế phải nộp cũng được xác định là hành vi trốn thuế. Các hành vi liên quan đến xuất nhập khẩu như khai sai thực tế hàng hóa, cố ý kê khai không đúng hoặc cấu kết với đối tác để nhập khẩu hàng hóa nhằm né tránh nghĩa vụ thuế cũng nằm trong nhóm vi phạm nghiêm trọng.
Luật mới cũng siết chặt quản lý đối với trường hợp lợi dụng chính sách miễn thuế, không chịu thuế hoặc ưu đãi thuế sai mục đích. Người nộp thuế sử dụng hàng hóa thuộc diện miễn thuế không đúng mục đích nhưng không khai báo với cơ quan chức năng có thể bị xử lý theo quy định. Tương tự, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp đã đăng ký tạm ngừng hoạt động nhưng vẫn phát sinh hoạt động kinh doanh thực tế mà không thông báo cho cơ quan thuế cũng bị xem là hành vi trốn thuế.
Theo các chuyên gia pháp lý, việc luật hóa cụ thể các trường hợp kiểm tra và các hành vi bị xem là trốn thuế giúp tăng tính minh bạch trong công tác quản lý, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế. Người dân và doanh nghiệp có thể chủ động đối chiếu hoạt động của mình với các quy định mới để hạn chế rủi ro vi phạm khi luật chính thức có hiệu lực.
Một điểm đáng chú ý khác là người nộp thuế cũng được trao thêm quyền trong quá trình kiểm tra. Theo quy định, người nộp thuế có quyền từ chối kiểm tra nếu cơ quan chức năng không xuất trình quyết định kiểm tra hợp lệ hoặc yêu cầu cung cấp các tài liệu không liên quan đến nội dung kiểm tra. Điều này được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm tính công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý thuế thời gian tới.
Thiên Ân / Vietnamfinance.vn
