Trong khi mặt bằng lãi suất huy động “lình xình” trên đỉnh 7 – 8%/năm thì lãi suất cho vay vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Lãi suất huy động ổn định ở mức nền cao
Khảo sát vào cuối tháng 5/2026, lãi suất kỳ hạn 12 tháng và dưới 12 tháng cao nhất ở mức 8,8%. Trung bình lãi suất kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng thương mại tính đến cuối tháng 5 ở mức 8,35%, tăng 257 điểm cơ bản so với đầu năm.
Bước sang tháng 6, mặt bằng lãi suất vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thậm chí tăng nhẹ ở một số kỳ hạn. Khảo sát vào ngày 18/6, mức lãi suất cao nhất đối với kỳ hạn 12 tháng hiện đang là 7,4%/năm. Ngoài ra, nhiều ngân hàng cũng nâng lãi suất huy động lên tới 9%-10%, chẳng hạn như PVcomBank hay MSB, cho khách hàng có khoản tiền gửi “khủng”.
Trong báo cáo mới đây của Bộ phận Phân tích Kinh tế và Thị trường Tài chính, Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank), các chuyên gia phân tích nhận định lãi suất huy động sẽ tiếp tục đi ngang hoặc tích cực hơn là có thể giảm nhẹ quanh mặt bằng hiện tại trong các tháng tới.
Các chuyên gia phân tích cho biết, lãi suất liên ngân hàng, một biến số quan trọng ảnh hưởng đến lãi suất tiền gửi, nhiều khả năng khó giảm trong ngắn hạn đặc biệt ở các kỳ hạn dài, qua đó hạn chế dư địa giảm của lãi suất huy động. Thực trạng này chủ yếu đến từ thanh khoản hệ thống ngân hàng vẫn chưa thực sự dồi dào, thể hiện ở việc chênh lệch tăng trưởng tín dụng và huy động chưa thu hẹp và Ngân hàng Nhà nước vẫn tiếp tục duy trì các nghiệp vụ thị trường mở (OMO) và hoán đổi ngoại tệ (FX swap) cùng với số dư lớn từ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước, nhằm hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn cho hệ thống.
“Trong bối cảnh đó, việc lãi suất liên ngân hàng đi ngang quanh ngưỡng 6% được đánh giá là phù hợp với định hướng điều hành hiện tại. Mặt bằng lãi suất này vừa giúp duy trì chênh lệch lãi suất VND–USD ở mức đủ để giảm áp lực lên tỷ giá, vừa hạn chế tác động lan tỏa sang lãi suất huy động và cho vay. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng có thể gây bất lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh và qua đó đặt ra thách thức đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 chữ số”, phía Techcombank cho hay.
Bên cạnh đó, các chuyên gia của Techcombank cũng cho rằng tiến độ giải ngân đầu tư công được kỳ vọng sẽ cải thiện trong thời gian tới, qua đó bơm thêm một lượng tiền đáng kể vào hệ thống ngân hàng (khoảng 1 triệu tỷ đồng). Yếu tố này sẽ hỗ trợ thanh khoản và góp phần hạn chế khả năng lãi suất tăng cao.
“Tổng hợp các yếu tố trên, chúng tôi giữ nguyên dự báo lãi suất tiền gửi sẽ tiếp tục đi ngang hoặc giảm nhẹ cho đến cuối năm 2026”, các chuyên gia nhấn mạnh.
Trước đó, nhiều chuyên gia cũng nhận định mặt bằng lãi suất huy động sẽ còn tiếp tục bám trụ ở nền mức nền cao như hiện nay. Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, kỳ vọng lãi suất giảm ở giai đoạn này là rất mong manh và việc duy trì ổn định được mặt bằng lãi suất hiện tại mà không tăng thêm đã được coi là một tín hiệu vô cùng tích cực đối với thị trường.
Lãi suất cho vay vẫn nóng sốt
Trong khi mặt bằng lãi suất huy động “lình xình” ở mức 7 – 8%/năm thì lãi suất cho vay vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Ghi nhận trên thị trường, nhiều gói vay cá nhân và doanh nghiệp bị đẩy lên tới 10 – 11%/năm sau thời gian ưu đãi. Cá biệt, riêng với cho vay bất động sản, mặt bằng lãi suất thậm chí được đẩy lên cao hơn. Một khảo sát của Vietcap chỉ ra, tính đến tháng 5/2026, lãi suất vay mua nhà ưu đãi cố định trong 1-2 năm đầu hiện dao động từ khoảng 9,9% đến 10,8%/năm, cao hơn đáng kể so với mức lãi suất 5,7% – 7%/năm trong giai đoạn nửa cuối năm 2024 và đầu năm 2025. Một số ngân hàng đẩy lãi suất cho vay mua nhà lên tới 15 – 16% tùy vào từng thời điểm.
Trong khi đó, các gói vay mới lãi suất thấp chỉ xuất hiện nhỏ giọt, mang tính chất ngắn hạn hoặc giới hạn ở các lĩnh vực ưu tiên.
Liên quan đến vấn đề này, ông Phạm Xuân Hòe, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược ngân hàng cho hay, mặt bằng lãi suất chưa thể giảm như kỳ vọng xuất phát từ hai nguyên nhân chính.
Thứ nhất, khi giá dầu tăng cao sẽ đẩy chi phí và lạm phát lên, khiến mặt bằng giá cả chung tăng mạnh và đẩy nhiều doanh nghiệp (như ngành vận tải) vào thế khó khăn trong việc trả nợ. Lúc này, người tiêu dùng có tâm lý sợ tiền mất giá, đòi hỏi ngân hàng phải trả mức lãi suất thực dương (lãi suất gửi tiết kiệm phải cao hơn tỷ lệ lạm phát). Nếu không đáp ứng điều này, người dân sẽ rút tiền chuyển sang các kênh đầu tư khác để tích trữ giá trị, buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất để giữ chân dòng vốn.
Thứ hai, nền kinh tế hiện nay đang phụ thuộc quá lớn vào ngân hàng khi coi đây là nguồn cung ứng vốn trung và dài hạn chính. Trong khi đó, nguồn vốn huy động của hệ thống ngân hàng chủ yếu lại là ngắn hạn. Sự “lệch pha” kỳ hạn này tạo ra rủi ro rất lớn về lãi suất, từ đó gây áp lực nặng nề và đẩy mặt bằng lãi suất cho vay lên cao.
Ở phía các ngân hàng, theo lãnh đạo VietinBank, ngân hàng đã hoàn tất việc điều chỉnh mặt bằng lãi suất cho vay lên một mức phù hợp hơn trong quý I/2026 và sẽ giữ ổn định lãi suất cho vay trong thời gian tới.
Đại diện VietinBank cho hay, việc giữ ổn định lãi suất cho vay trong thời gian tới nhằm hai mục đích cốt lõi là đảm bảo sức cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường và quan trọng nhất là đáp ứng được khả năng chịu đựng về chi phí (năng lực tài chính) của khách hàng. Thực tế, mặt bằng lãi suất cho vay neo cao hiện tại vốn dĩ đã tạo ra áp lực lớn, làm kìm hãm nhu cầu đi vay của thị trường, đặc biệt là nhóm khách hàng cá nhân/bán lẻ.
Ngoài ra, để đối phó với việc không thể tăng mạnh lãi suất cho vay nhưng vẫn phải bảo vệ biên lợi nhuận, VietinBank sẽ sử dụng chiến lược dịch chuyển cơ cấu danh mục. Ngân hàng dự kiến từ nay đến cuối năm sẽ đẩy mạnh giải ngân vào phân khúc bán lẻ và các khoản vay trung, dài hạn vì đây là những phân khúc mang lại lãi suất đầu ra cao hơn so với các khoản vay ngắn hạn của khối doanh nghiệp.
Nam Anh / Vietnamfinance.vn
