Nguy cơ hơn 47.000 công nhân đồng loạt đình công đang đẩy Samsung Electronics vào một trong những cuộc khủng hoảng lao động nghiêm trọng nhất lịch sử tập đoàn. Không chỉ đối mặt thiệt hại ước tính lên tới 20 tỷ USD, “gã khổng lồ” công nghệ Hàn Quốc còn khiến chính phủ Seoul lo ngại về những tác động dây chuyền có thể làm rung chuyển nền kinh tế phụ thuộc lớn vào ngành chip và xuất khẩu.
Samsung trước “giờ G” đình công
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ngày 18/5 kêu gọi tôn trọng quyền lợi của cả người lao động lẫn giới quản lý trong bối cảnh cuộc đình công kéo dài 18 ngày tại Samsung Electronics đang cận kề.
Trong bài đăng bằng tiếng Hàn trên mạng xã hội X, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung nhấn mạnh rằng “quyền lao động phải được tôn trọng như quyền kinh doanh, và quyền quản lý của doanh nghiệp cũng phải được tôn trọng như quyền của người lao động”.
Nhà lãnh đạo Hàn Quốc nói thêm: “Sự thái quá không mang lại lợi ích; sự cực đoan sẽ dẫn đến phản tác dụng”.
Phát biểu của ông Lee là động thái mới nhất trong hàng loạt lời kêu gọi từ giới chức Hàn Quốc, thúc giục Samsung Electronics và công đoàn nhân viên đạt được thỏa thuận trước cuộc đình công dự kiến bắt đầu từ ngày 21/5.
Vòng đàm phán cuối cùng giữa công đoàn và ban lãnh đạo Samsung được lên lịch diễn ra trong ngày 18/5.
Các yêu cầu của công đoàn tập trung vào hệ thống thưởng dựa trên hiệu quả hoạt động của Samsung. Công đoàn đề xuất mức thưởng tương đương 15% lợi nhuận hoạt động của công ty, bãi bỏ giới hạn chi trả tiền thưởng và xây dựng cơ chế thưởng chính thức, cùng một số yêu cầu khác.
Theo hãng thông tấn Yonhap, phía ban lãnh đạo Samsung đã đề nghị phân bổ 10% lợi nhuận hoạt động cho tiền thưởng, đồng thời đưa ra gói phúc lợi đặc biệt mang tính một lần.
Công đoàn cho biết hơn 47.000 lao động có thể tham gia cuộc đình công lần này.
Họ cũng cho biết cuộc biểu tình ngày 23/4 với sự tham gia của khoảng 40.000 công nhân đã khiến sản lượng sản xuất chip theo hợp đồng giảm 58%, trong khi sản lượng bộ nhớ của Samsung giảm 18% ngay trong ngày hôm đó.
Theo ước tính của công đoàn, một cuộc đình công kéo dài 18 ngày có thể khiến Samsung Electronics thiệt hại khoảng 30 nghìn tỷ won, tương đương gần 20 tỷ USD.
Lo ngại hậu quả kinh tế “vượt ngoài sức tưởng tượng”
Trước đó, Thủ tướng Hàn Quốc Kim Min-seok ngày 17/5 cho biết chính phủ sẽ xem xét mọi biện pháp ứng phó có thể, bao gồm cả “điều chỉnh khẩn cấp”, nếu cuộc đình công có nguy cơ gây ra “thiệt hại nghiêm trọng”.
Theo luật pháp Hàn Quốc, Bộ trưởng Lao động có thể kích hoạt cơ chế “điều chỉnh khẩn cấp” để đình chỉ hoạt động đình công trong vòng 30 ngày nếu tranh chấp được đánh giá có khả năng gây tổn hại tới nền kinh tế hoặc đời sống người dân.
Ông Kim mô tả các cuộc đàm phán ngày 18/5 là cơ hội cuối cùng để ngăn chặn đình công, đồng thời cảnh báo rằng “thiệt hại kinh tế mà chúng ta phải gánh chịu sẽ vượt ngoài sức tưởng tượng”.
Thủ tướng Hàn Quốc ước tính thiệt hại trực tiếp từ cuộc đình công có thể lên tới 1 nghìn tỷ won (khoảng 664,7 triệu USD). Con số này thậm chí có thể tăng lên 100 nghìn tỷ won nếu gián đoạn sản xuất chip buộc Samsung phải hủy các tấm bán dẫn đang trong quá trình sản xuất.
Tuy nhiên, công đoàn của Samsung Electronics bác bỏ đánh giá trên, cho rằng các đợt tạm ngừng sản xuất trước đây chủ yếu phục vụ việc kiểm tra thiết bị, bảo trì và điều chỉnh quy trình.
Công đoàn cũng cho rằng chính phủ chưa xem xét đầy đủ các tài liệu phản biện của phía người lao động mà chỉ tập trung vào các lập luận từ ban quản lý.
Theo giới chức Hàn Quốc, Samsung Electronics hiện đóng góp khoảng 22,8% kim ngạch xuất khẩu và chiếm 26% tổng vốn hóa thị trường chứng khoán của nước này. Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cũng cho biết doanh thu của Samsung Electronics tương đương khoảng 12,5% GDP Hàn Quốc.
Các nhà phân tích từ lâu đã bày tỏ lo ngại về rủi ro tập trung của thị trường chứng khoán Hàn Quốc, khi nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào một nhóm nhỏ doanh nghiệp. Điều này khiến thị trường dễ biến động và dễ tổn thương trước các cú sốc địa chính trị, cũng như nguy cơ suy giảm chi tiêu cho các trung tâm dữ liệu.
Phát biểu của ông Kim được đưa ra sau bài đăng trên X tuần trước của Bộ trưởng Tài chính Koo Yun Cheol, trong đó nhấn mạnh rằng “các cuộc đình công tuyệt đối không được phép xảy ra trong bất kỳ hoàn cảnh nào”.
“Samsung Electronics là doanh nghiệp quan trọng đang được cả thế giới theo dõi. Xét tới tình hình quản lý hiện tại cũng như tác động đối với nền kinh tế quốc gia, cả phía người lao động và ban quản lý cần tiếp tục nỗ lực để đạt được các cuộc đàm phán dựa trên nguyên tắc”, ông Koo viết.
Theo truyền thông Hàn Quốc, Chủ tịch Samsung Lee Jae-yong hôm 16/5 cũng đã đưa ra lời xin lỗi công khai hiếm hoi tới khách hàng trên toàn cầu vì gây ra “lo lắng và bất an”.
