Giá nhiên liệu hóa thạch tăng mạnh đang đẩy chi phí sản xuất polyester leo thang, gây áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng may mặc tại châu Á. Khi nguyên liệu đầu vào từ dầu mỏ tăng giá và nguồn cung gián đoạn, các nhà sản xuất buộc phải nâng giá, kéo theo nguy cơ tác động đến các thương hiệu thời trang lớn như Zara, H&M, Nike…
Chuỗi cung ứng polyester chịu sức ép
Giá nhiên liệu hóa thạch tăng vọt kể từ sau cuộc chiến tại Iran đang gây áp lực lớn lên các nhà cung cấp polyester và các nhà sản xuất hàng may mặc trên khắp Ấn Độ và Bangladesh, đe dọa đẩy chi phí lên cao đối với các nhà bán lẻ thời trang nhanh như Zara và H&M.
Filatex, một trong những nhà sản xuất sợi polyester lớn nhất Ấn Độ, hiện phải chi trả cao hơn gần 30% cho các nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc từ dầu mỏ – bao gồm axit terephthalic tinh khiết và monoethylene glycol – vốn cần thiết để sản xuất sợi.
Nguyên nhân là do các nhà cung cấp Trung Quốc tăng giá, trong khi nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn, theo chia sẻ của giám đốc điều hành Madhu Sudhan Bhageria với Reuters.
Tác động tiêu cực đang lan rộng khắp chuỗi cung ứng may mặc, vốn tập trung chủ yếu tại châu Á. Ông Avichal Arya, Giám đốc điều hành của Bindal Silk Mills – công ty cung cấp vải polyester nhuộm và in cho các nhà bán lẻ như H&M, Inditex (chủ sở hữu Zara), Target, Walmart và IKEA cho biết, cuộc khủng hoảng năng lượng đã khiến giá hóa chất và thuốc nhuộm tăng mạnh.
Được sản xuất từ các dẫn xuất dầu mỏ, polyester hiện chiếm ưu thế trong ngành dệt may, đóng góp tới 59% sản lượng sợi toàn cầu và được sử dụng rộng rãi trong nhiều loại sản phẩm, từ quần thể thao đến váy. Vì vậy, ngành này chịu tác động trực tiếp từ sự khan hiếm các sản phẩm dầu mỏ tinh chế, đặc biệt khi eo biển Hormuz bị đóng cửa.
Áp lực chi phí cuối cùng có thể lan đến các nhà bán lẻ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng polyester lớn tại châu Á, dù hiện tại họ vẫn được bảo vệ phần nào nhờ việc đã nhập hàng từ trước.
Nhà bán lẻ Anh Primark cho biết lượng hàng tồn kho cho mùa xuân/hè và phần lớn mùa thu/đông sẽ không bị ảnh hưởng. “Nếu hôm nay chúng tôi phải mua nguyên liệu thô liên quan đến năng lượng, chắc chắn sẽ thấy lạm phát đáng kể, nhưng hiện tại chúng tôi chưa cần làm điều đó,” ông George Weston, Giám đốc điều hành của công ty mẹ Associated British Foods, cho biết.
Một nguồn tin trong ngành cho biết H&M dự kiến giá từ các nhà cung cấp Bangladesh sẽ tăng trong những tuần tới, nhưng hãng có kế hoạch bù đắp phần chi phí gia tăng này.
Trong một tuyên bố, H&M cho biết họ chưa ghi nhận sự gián đoạn lớn nào trong hoạt động sản xuất tại Bangladesh. Inditex – chủ sở hữu của Zara – từ chối bình luận về nguồn cung polyester. Trong khi đó, Target, Walmart và IKEA chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức khi được yêu cầu bình luận.
Các nhà bán lẻ như Zara và H&M đã chuyển sang sử dụng chủ yếu polyester tái chế – được sản xuất từ chai nhựa tái chế – giúp giảm bớt phần nào áp lực chi phí do giá dầu tăng. Tuy nhiên, trên toàn cầu, polyester tái chế hiện mới chỉ chiếm khoảng 12% tổng sản lượng polyester.
Sản xuất đình trệ, suy giảm nhu cầu toàn cầu
Tại Surat, một nửa trong số 200 máy dệt công nghiệp tại nhà máy Radheshyam Textile – chuyên dệt polyester – đã phải ngừng hoạt động kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2.
“Trước khi chiến tranh bắt đầu, sản lượng mỗi ngày của chúng tôi đạt 10.000 mét, nhưng hiện chỉ còn khoảng 3.500 đến 4.000 mét,” chủ sở hữu Kaushik Dudhat cho biết. Ông cũng đã ngừng mua sợi polyester mới vì giá tăng quá cao, đồng thời cho rằng việc phải tăng giá bán khoảng 15% là điều khách hàng – chủ yếu là các thương lái quần áo – khó có thể chấp nhận.
Theo dữ liệu từ Wood Mackenzie, giá sợi polyester staple tại Ấn Độ đã tăng từ 100 rupee/kg vào cuối tháng 2 lên 126,5 rupee chỉ sau một tháng. Dù giá đã giảm nhẹ sau khi chính phủ Ấn Độ cắt giảm thuế nhập khẩu nguyên liệu hóa dầu, mức giá vẫn duy trì khoảng 120 rupee tính đến ngày 9/4.
Tại Trung Quốc – nhà sản xuất polyester lớn nhất thế giới, giá cũng ghi nhận mức tăng mạnh.
Ở Bangladesh, dù các nhà máy chủ yếu sản xuất quần áo từ cotton, họ vẫn phải đối mặt với chi phí tăng cao đối với chỉ may polyester dùng trong máy may, cũng như chi phí vận chuyển leo thang do giá nhiên liệu bán lẻ tăng.
Trong một bức thư ngày 5/4 mà Reuters tiếp cận được, nhà sản xuất chỉ Coats Bangladesh thông báo tăng giá 15,5% kể từ ngày 15/4, với lý do “chi phí nguyên liệu từ dầu mỏ tăng nhanh” cùng với chi phí vận chuyển cao hơn.
Ông Mohammad Hatem, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng dệt kim Bangladesh, cho biết: “Nếu tình trạng này kéo dài thêm một tháng nữa, chúng ta sẽ chứng kiến sản lượng quần áo sụt giảm, kéo theo sự suy yếu của nhu cầu, bởi các nhà bán lẻ buộc phải tăng giá và người tiêu dùng sẽ thắt chặt chi tiêu”.
Các vật liệu có nguồn gốc hóa dầu như ethylene-vinyl acetate cũng được sử dụng rộng rãi trong sản xuất giày thể thao, và các nhà bán lẻ tại Mỹ đã lên tiếng cảnh báo.
“Tác động này lan rộng trên toàn ngành, bất kể bạn mua giày ở đâu,” ông Matt Priest, Chủ tịch Hiệp hội các nhà phân phối và bán lẻ giày dép Mỹ, cho biết. Hiệp hội này đã xác định có tới 25 thành phần có nguồn gốc hóa dầu được sử dụng trong giày dép, từ đế ngoài bằng cao su tổng hợp đến bọt polyurethane và chất kết dính.
“Chi phí gia tăng có thể đẩy giá bán lẻ lên cao, đồng thời khiến các thương hiệu gặp khó khăn hơn trong việc dự báo nhu cầu. Các nguyên liệu liên quan đến dầu mỏ có ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản phẩm”, một phát ngôn viên của hãng Nike cho biết.
Thiên Ân / Vietnamfinance.vn
