Đây được xem là bước đi quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương “không hình sự hóa các quan hệ kinh tế”, “khuyến khích khắc phục thiệt hại” theo tinh thần của các Nghị quyết số 57, 66, 68 và 79.
Bộ Công an đang lấy ý kiến đóng góp đối với dự thảo hồ sơ chính sách Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất hàng loạt thay đổi quan trọng liên quan đến các cơ chế loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu, miễn trách nhiệm hình sự và miễn hình phạt đối với một số vi phạm kinh tế.
Đây được xem là bước đi quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương “không hình sự hóa các quan hệ kinh tế”, “khuyến khích khắc phục thiệt hại” theo tinh thần của các Nghị quyết số 57, 66, 68 và 79. Dự thảo cũng cho thấy nỗ lực định hình lại cách tiếp cận của pháp luật hình sự theo hướng thận trọng hơn với việc xử lý hình sự, ưu tiên khắc phục hậu quả và bảo đảm môi trường pháp lý thuận lợi cho phát triển.
Bộ Công an, thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự cho thấy tồn tại những trường hợp hành vi vi phạm có gây thiệt hại, nhưng xuất phát từ mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh; không có yếu tố tham nhũng; thậm chí mang lại hiệu quả nhất định cho địa phương, đất nước và có khả năng khắc phục toàn bộ hậu quả.
Tuy vậy, các trường hợp này vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự, dẫn đến những bất cập về tính công bằng, chưa phân hóa được hành vi vi phạm mà có yếu tố tham nhũng với hành vi vi phạm mà không có yếu tố tham nhũng và chưa tạo động lực khuyến khích khắc phục hậu quả.
Để khắc phục, Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, cho thời gian khắc phục hậu quả đối với các hành vi thuộc nhóm nêu trên. Điều này bảo đảm phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế Nhà nước, đồng thời góp phần tháo gỡ điểm nghẽn trong quy định của pháp luật, tạo điều kiện phát triển kinh tế theo tinh thần của Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Cùng với đó, dự thảo cũng bổ sung căn cứ miễn trách nhiệm hình sự đối với người được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự mà đã đủ các điều kiện để được miễn. Quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong quy định của Bộ luật Hình sự, khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại để được miễn trách nhiệm hình sự.
Một điểm mới đáng chú ý là đề xuất sửa đổi theo hướng cho phép miễn trách nhiệm hình sự ngay từ giai đoạn giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, thông qua quyết định không khởi tố vụ án hình sự nếu có đủ căn cứ.
Theo Bộ Công an, cách tiếp cận này nhằm khắc phục hạn chế của quy định hiện hành, vốn chỉ cho phép miễn trách nhiệm hình sự sau khi đã khởi tố vụ án, kéo theo các thủ tục tố tụng không cần thiết và chưa thực sự phù hợp với yêu cầu về tính nhân đạom nhân văn của pháp luật.
Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng bổ sung quy định miễn hình phạt đối với một số tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế gây thiệt hại về kinh tế trong trường hợp hành vi không nhằm mục đích thu lợi bất chính, được thực hiện vì lợi ích chung và đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường đầy đủ. Đây được xem là bước cụ thể tinh thần của Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế Nhà nước.
Ngoài ra, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất bổ sung quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với rủi ro phát sinh trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm hoặc áp dụng các mô hình sản xuất, kinh doanh mới, trong trường hợp thiệt hại xảy ra do nguyên nhân khách quan.
Quy định này bám sát tinh thần Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cũng như tinh thần của Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, vì lợi ích chung.
Kỳ Thư / Vietnamfinance.vn
