Dù mặt bằng lãi suất có xu hướng gia tăng và thanh khoản thị trường chưa thực sự bứt phá, dư nợ margin vẫn lập kỷ lục mới trong quý I/2026, phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư vào triển vọng trung hạn của thị trường chứng khoán.
Theo ước tính, đến cuối quý I/2026, quy mô dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán (bao gồm cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán) đạt khoảng 415.000 tỷ đồng, tăng xấp xỉ 9.000 tỷ đồng so với thời điểm cuối năm 2025 và thiết lập mức cao nhất từ trước tới nay.
Riêng dư nợ cho vay ký quỹ (margin) ước đạt khoảng 405.000 tỷ đồng, tăng thêm khoảng 13.000 tỷ đồng chỉ sau một quý. Diễn biến này cho thấy mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính trên thị trường tiếp tục gia tăng, trong bối cảnh kỳ vọng tăng giá vẫn được duy trì.
Đáng chú ý, dư nợ margin vẫn mở rộng và thiết lập kỷ lục mới ngay trong điều kiện mặt bằng lãi suất có xu hướng nhích lên. Chi phí vốn gia tăng đã kéo theo lãi suất cho vay ký quỹ tại một số công ty chứng khoán điều chỉnh lên vùng 13–14%/năm, phản ánh cả áp lực chi phí đầu vào lẫn mức độ thận trọng trước rủi ro thị trường.
Trong bối cảnh thị trường chứng khoán quý I diễn biến không thực sự thuận lợi, trái với lo ngại về khả năng hạ nhiệt của đòn bẩy, nhiều chuyên gia vẫn duy trì quan điểm rằng nhu cầu sử dụng margin sẽ tiếp tục gia tăng, dựa trên kỳ vọng về dư địa tăng trưởng trung hạn của thị trường. Thực tế cũng cho thấy, dù thanh khoản chưa có sự bứt phá tương xứng, việc dư nợ margin liên tục xác lập đỉnh mới là tín hiệu cho thấy niềm tin của nhà đầu tư vẫn chưa suy giảm.
Cùng với đó, dòng vốn trong hệ thống công ty chứng khoán đang được khai thác mạnh hơn để đáp ứng nhu cầu sử dụng đòn bẩy. Giới phân tích nhận định làn sóng tăng vốn của các công ty chứng khoán nhiều khả năng sẽ tiếp diễn trong thời gian tới, vừa nhằm mở rộng năng lực cho vay, vừa chuẩn bị cho các yêu cầu về quy mô và hạ tầng khi thị trường tiến tới mục tiêu nâng hạng.
Tính đến cuối quý I, thị trường ghi nhận 15 công ty chứng khoán có dư nợ cho vay vượt 10.000 tỷ đồng. Trong đó, 5 cái tên gồm TCBS, SSI, VPBankS, VPS và HSC đều sở hữu quy mô dư nợ trên 1 tỷ USD. TCBS tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu toàn ngành với dư nợ cho vay đạt gần 45.000 tỷ đồng, tăng nhẹ so với đầu năm.
Hoạt động cho vay sau quý đầu năm cho thấy sự phân hóa rõ nét. Nhiều công ty chứng khoán ghi nhận dư nợ lập đỉnh mới như TCBS, VPBankS, VPS, ACBS, Vietcap, KIS, LPBankS, SHS… Phần lớn trong số này đều tăng thêm hàng nghìn tỷ đồng so với cuối năm 2025. Nổi bật nhất là VPS khi dư nợ cho vay tăng gần 8.000 tỷ đồng chỉ trong quý I, qua đó vượt HSC để vươn lên vị trí thứ 4 về quy mô cho vay trên thị trường.
Ở chiều ngược lại, một số công ty chứng khoán bắt đầu có dấu hiệu chững lại trong hoạt động cấp margin, bao gồm cả nhiều “ông lớn” trong ngành. Cụ thể, SSI, VNDirect và VIX đều ghi nhận dư nợ sụt giảm đáng kể so với cuối năm trước. Việc thu hẹp quy mô cho vay trong quý đầu năm khiến SSI bị VPBankS thu hẹp khoảng cách, trong bối cảnh “tân binh” này đã có 6 quý liên tiếp tăng trưởng dư nợ mạnh mẽ.
Tại các phiên họp ĐHĐCĐ thường niên diễn ra trong thời gian gần đây, nhiều công ty chứng khoán đã tuyên bố về việc chuẩn bị sẵn nguồn lực cho vay margin trongn thời gian tới. Công ty Chứng khoán VPS cho biết vẫn còn dư địa 30.000 tỷ đồng để đáp ứng nhu cầu khi thị trường tăng trưởng mạnh. Trong khi VPBankS cho rằng mục tiêu nâng dư nợ margin lên 50.000 tỷ đồng trong năm 2026 là hoàn toàn khả thi, đồng thời xem đây là động lực quan trọng để phá kỷ lục kinh doanh.
Dẫu vậy, việc gia tăng dư nợ margin có sự phân hoá rõ nét ở nhóm các công ty chứng khoán lớn cũng cho thấy sự thận trọng nhất định của nhà đầu tư, nhất là trong bối cảnh thị trường chưa thực sự thuận lợi với nhiều phiên điều chỉnh sâu. Cùng với đó là những thách thức bên ngoài khi xung đột tại khu vực Trung Đông vẫn còn diễn biến phức tạp.
Ở góc độ dòng vốn, sau khi FTSE Russell xác nhận lộ trình nâng hạng vào tháng 9/2026, nhiều nhà đầu tư kỳ vọng lực cầu mới sẽ sớm gia nhập thị trường, đặc biệt trong bối cảnh xuất hiện các dự báo về hàng tỷ USD có thể chảy vào Việt Nam.
Tuy nhiên, theo ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng, Giám đốc Trung tâm phân tích và tư vấn đầu tư của SSI Research, việc nâng hạng sẽ không diễn ra đồng loạt về tỷ trọng, mà được triển khai theo nhiều giai đoạn. Dòng vốn thụ động đi kèm cũng sẽ giải ngân theo lộ trình kéo dài, với các kỳ tái cơ cấu cách nhau nhiều tháng, do đó tác động trong ngắn hạn là tương đối hạn chế.
Ước tính tổng dòng vốn vào Việt Nam có thể đạt khoảng 1,5–1,6 tỷ USD, song tại thời điểm nâng hạng, quy mô giải ngân ban đầu sẽ ở mức khiêm tốn. Điều này lý giải vì sao thị trường có thể chưa phản ứng mạnh ngay lập tức, thậm chí vẫn xuất hiện các giai đoạn khối ngoại bán ròng. Ông Hưng cũng nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa câu chuyện nâng hạng thị trường và diễn biến dòng vốn hiện tại, trong bối cảnh môi trường quốc tế còn nhiều bất định khiến dòng tiền toàn cầu duy trì trạng thái thận trọng.
Trong khi đó, các yếu tố ngắn hạn vẫn đang phần nào kìm hãm sự tham gia mạnh mẽ của dòng tiền lớn. Trong báo cáo mới đây, MBS đã chỉ ra một số lực cản đáng chú ý. Thứ nhất, áp lực bán ròng từ khối ngoại vẫn diễn ra khá mạnh, 4 tuần tăng liên tiếp của thị trường cũng chính là chuỗi bán ròng 4 tuần liên tiếp của khối ngoại, với tổng giá trị vào khoảng 11.000 tỷ đồng.
Thứ hai, độ rộng thị trường cho thấy danh mục của nhà đầu tư đã bị “bỏ lại phía sau” so với mức tăng của chỉ số. Thống kê cũng cho thấy, việc chỉ số VN-Index vượt ngưỡng 1.800 điểm, tiệm cận vùng 1.850 điểm nhưng chỉ có 1/3 số cổ phiếu có giá cao hơn bình quân 200 ngày.
Thứ ba, do biên lợi nhuận chỉ tập trung ở 1 vài nhóm cổ phiếu đơn lẻ, đã khiến thanh khoản toàn thị trường trong chuỗi tăng 4 tuần liên tiếp chỉ đạt 26.800 tỷ đồng, thấp hơn so với bình quân 3 tuần giảm trước đó (37.500 tỷ đồng) và cũng thấp hơn so với tuần giảm cuối cùng trước khi tạo đáy cuối tháng 3 (28.600 tỷ đồng).
An Đường / Vietnamfinance.vn
