Các chuyên gia cho rằng việc đề nghị Zalo tạm dừng chuyển giao dữ liệu cho các bên thứ ba là cần thiết, kịp thời.
Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đã ra thông báo yêu cầu Công ty Cổ phần Tập đoàn VNG – đơn vị vận hành Zalo – có biện pháp bảo vệ thông tin người dùng và tạm thời không chuyển giao cho bên thứ ba, kể cả những người đã chấp nhận thỏa thuận sử dụng dịch vụ Zalo mới được cập nhật.
Đánh giá về động thái này, các chuyên gia cho rằng đây là hành động cần thiết, kịp thời. Đồng thời ngăn chặn việc mở rộng phạm vi sử dụng dữ liệu trong bối cảnh còn nhiều tranh luận và chưa có sự đánh giá đầy đủ về rủi ro.
Zalo cần tuân thủ nghiêm túc vấn đề này, để tránh nguy cơ dữ liệu bị sử dụng cho các mục đích ngoài tầm kiểm soát hoặc chưa được làm rõ với người dùng.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Phan Phương Nam – Phó trưởng khoa luật thương mại, Trường đại học Luật TP.HCM – nhấn mạnh một nguyên tắc nền tảng trong pháp luật dân sự và bảo vệ dữ liệu cá nhân: việc người dùng bấm “đồng ý” thỏa thuận sử dụng không đồng nghĩa với việc bất kỳ dữ liệu nào cũng có thể được chia sẻ.
Theo ông Nam, các thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người dùng không được phép trái với quy định của pháp luật, đặc biệt là các quy định liên quan đến quyền riêng tư, bí mật đời sống cá nhân và bảo vệ dữ liệu cá nhân. “Không thể suy luận rằng chỉ cần có thỏa thuận thì doanh nghiệp muốn làm gì với dữ liệu cũng được. Mọi nội dung thỏa thuận đều phải được soi chiếu với luật hiện hành”, ông Nam nói.
Về nguyên tắc, doanh nghiệp không được tự ý chuyển giao dữ liệu cho bên thứ ba, trừ khi có sự đồng ý hợp pháp của người dùng và việc chuyển giao đó không trái với quy định của pháp luật.
Nếu dữ liệu bị khai thác hoặc chuyển giao trái phép, hành vi này có thể xâm phạm trực tiếp quyền bí mật đời tư và quyền dữ liệu cá nhân của người dùng.
Tuy nhiên, ông Nam cũng cho rằng cơ quan quản lý nhà nước cần làm rõ hơn nội hàm “bên thứ ba” trong bối cảnh VNG cũng như nhiều tập đoàn công nghệ khác đều vận hành theo mô hình hệ sinh thái, với nhiều công ty con và pháp nhân liên quan.
“Dù cùng thuộc một tập đoàn hay hệ sinh thái, nhưng nếu là một pháp nhân độc lập thì vẫn phải được xem là bên thứ ba”, ông khẳng định.
Cũng theo ông Nam, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 quy định rõ trong mọi trường hợp doanh nghiệp lạm quyền sử dụng dữ liệu của người dùng từ việc sử dụng để phục vụ vận hành, lại dùng chính các dữ liệu này để khai thác thương mại mà không có sự thông báo, đồng ý của chủ thể dữ liệu là hành vi vi phạm pháp luật.
Ngay cả khi người dùng đã đồng ý, sự chấp thuận này phải được tiến hành cho cùng một mục đích. Khi có nhiều mục đích, bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân liệt kê các mục đích để chủ thể dữ liệu đồng ý với một hoặc nhiều mục đích nêu ra.
Chuyên gia Dy Khoa, thạc sĩ truyền thông khoa học và thu hút công chúng, cho rằng cơ quan quản lý đã có phản ứng kịp thời trước các phản hồi từ dư luận và đưa ra những yêu cầu phù hợp đối với Zalo.
Tuy nhiên trong bối cảnh người dùng vẫn còn nhiều nghi ngại, ông cho rằng cơ quan chức năng nên cân nhắc yêu cầu Zalo tạm dừng việc triển khai yêu cầu người dùng chấp thuận các điều khoản mới, cho đến khi các nội dung liên quan đến bảo mật, chuyển giao dữ liệu và phạm vi thu thập thông tin cá nhân được làm rõ.
Ông Khoa cũng nhận xét yêu cầu của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia vẫn chưa làm rõ những loại dữ liệu cụ thể nào có thể được chuyển giao cho bên thứ ba. Trong thông báo đăng tải trên website của Zalo, doanh nghiệp này cho biết dữ liệu được chia sẻ có thể bao gồm tên, ảnh đại diện và/hoặc số điện thoại đã liên kết với nền tảng.
Câu hỏi ông Khoa đặt ra là ngoài những thông tin này, liệu còn những loại dữ liệu nào khác của người dùng có thể được thu thập và chuyển giao, nhất là khi trong điều khoản sử dụng xuất hiện nhiều pháp nhân khác nhau.
Cũng theo ông, việc tạm thời không chuyển giao dữ liệu cho bên thứ ba là một bước đi cần thiết trong ngắn hạn. Song về dài hạn, cần một giải pháp căn cơ hơn từ cả cơ quan quản lý và nhà cung cấp nền tảng, theo hướng trao cho người dùng quyền tự quyết rõ ràng đối với việc lưu trữ và chuyển giao dữ liệu cá nhân, thay vì cơ chế “đồng ý” mang tính mặc định, vốn dễ bị hiểu là cho phép nền tảng toàn quyền sử dụng và chia sẻ dữ liệu.
PV / Vietnamfinance.vn
