Theo chuyên gia, việc đề xuất đưa khoản lỗ gần 44.800 tỷ đồng của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vào giá bán lẻ điện bình quân cần được xem xét cẩn trọng, thuyết phục và minh bạch, nếu không sẽ tạo tiền lệ xấu với các doanh nghiệp Nhà nước, thua lỗ đã có Nhà nước lo.
Quan trọng là minh bạch các khoản
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến để hoàn thiện Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 72/2025/NĐ-CP ngày 28/3/2025 của Chính phủ về cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân.
Trong đó, dự thảo đề xuất cho phép Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tính toán và phân bổ vào giá điện thu hồi chi phí phục vụ trực tiếp cho việc sản xuất, cung ứng điện nhưng chưa được tính toán, bù đắp đầy đủ trong giá bán lẻ điện bình quân trước đây. Nói cách khác, giá điện sẽ “cõng” thêm một khoản chi phí nữa xuất phát từ quá khứ.
Chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng: Về nguyên tắc, nếu Nhà nước yêu cầu EVN bán điện dưới giá thành dẫn đến thua lỗ thì việc phải bù lỗ bằng cách tính vào giá điện là phù hợp. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là phải minh bạch các khoản, trong đó đâu là khoản lỗ thật, đâu là khoản lỗ giả do trả lương cho cán bộ, người lao động cao quá quy định hoặc thua lỗ do thất thoát.
“Nếu là lỗ thật thì những chi phí này cần được ghi nhận và phân bổ dần vào giá để tránh làm mất cân đối dòng tiền của ngành điện. Quy định này cũng không mâu thuẫn với Luật Điện lực 2024, Luật Giá về nguyên tắc định giá của Nhà nước với hàng hóa dịch vụ. Tuy nhiên, nếu lỗ giả mà vẫn tính bù vào giá bán lẻ điện bình quân thì không phù hợp”, ông Phong nêu quan điểm.
Theo ông Phong, chỉ dựa vào các số liệu do doanh nghiệp công bố về kết quả kinh doanh sẽ không đảm bảo sự minh bạch trong phân bổ chi phí và có thể tạo dư luận tiêu cực với đề xuất này.
“EVN cần phải được kiểm toán lại, có báo cáo chi tiết về các chi phí cấu thành khoản lỗ và chỉ phân bổ khoản chi phí hợp lý vào giá điện, thay vì phân bổ toàn bộ khoản lỗ”, ông Phong đề xuất.
Ở góc độ khác, TS. Lê Đăng Doanh cho rằng đây chưa phải là thời điểm thích hợp để tăng giá điện, đặc biệt là tính các khoản lỗ cũ vào giá. Mặc dù nửa đầu năm có những tín hiệu kinh tế tích cực nhưng nền kinh tế Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong giai đoạn còn lại của năm 2025, đặc biệt là thuế quan mới của Mỹ. Giá điện cao sẽ làm tăng chi phí đầu vào cho doanh nghiệp vốn đang đối diện nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến mức sống và thu nhập của người lao động.
“Vì vậy rất cần sự nghiên cứu, tính toán kỹ lưỡng xem việc bù lỗ của EVN vào giá điện sẽ có tác động cụ thể như thế nào và có thực sự giải quyết dứt điểm tình trạng kinh doanh của EVN không”, ông Doanh đặt vấn đề.
Cần giải trình rõ về khoản lỗ tính vào giá điện
Không chỉ giới chuyên gia, các bộ ngành cũng góp ý EVN cần giải trình rõ về khoản lỗ tính vào giá điện.
Theo đó, Bộ Quốc phòng đề nghị Bộ Công Thương rà soát, bổ sung và làm rõ nguyên nhân cụ thể các yếu tố dẫn đến khoản lỗ lũy kế 44.792 tỷ đồng. Từ đó xác định các nội dung lỗ lũy kế liên quan trực tiếp đến chi phí sản xuất, cung ứng điện, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.
Tương tự, Bộ Tài chính cũng góp ý: Bộ Công Thương cần chỉ đạo EVN báo cáo rõ các nội dung về các khoản lỗ, tách bạch các khoản lỗ do an sinh xã hội với các khoản lỗ do hoạt động sản xuất kinh doanh, lưu ý các khoản lỗ do đầu tư ngoài ngành nếu có.
“Làm rõ các khoản lỗ nếu có phát sinh do phải thực hiện chính sách giá điện để hỗ trợ thực hiện chính sách của Nhà nước về phát triển các ngành, lĩnh vực. Tác động của việc điều chỉnh giá điện đối với đời sống người dân, doanh nghiệp, nền kinh tế. Cùng đó, cần đưa ra các giải pháp hạn chế tác động của việc điều chỉnh giá điện”, Bộ Tài chính nêu.
Trong khi đó, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề nghị làm rõ nội dung liên quan đến việc cho phép phân bổ các khoản chi phí chưa được tính toán, bù đắp đầy đủ là chỉ áp dụng cho từ năm 2022 hay có hiệu lực cho cả các trường hợp sau này?
Kỳ Thư / Vietnamfinance.vn
