Ryanair ngày 1/5 đã đe dọa hủy đơn đặt hàng với hàng trăm chiếc máy bay Boeing nếu cuộc chiến thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng sẽ dẫn tới giá cả tăng cao đáng kể. Họ đồng thời cho biết đang cân nhắc các nhà cung cấp thay thế, bao gồm cả nhà sản xuất máy bay Trung Quốc COMAC.
Đe dọa hủy đơn nếu giá tăng cao do thuế quan
Lời đe dọa từ hãng hàng không giá rẻ lớn nhất châu Âu và cũng là một trong những khách hàng lớn nhất của Boeing là dấu hiệu mới nhất cho thấy khả năng tái cấu trúc ngành công nghiệp hàng không toàn cầu nếu Tổng thống Mỹ Donald Trump không miễn trừ ngành này khỏi các kế hoạch áp thuế của ông.
Tuy nhiên, với việc COMAC vẫn chưa được cấp phép tại châu Âu và đối thủ chính của Boeing là Airbus tuyên bố rằng họ đã kín đơn hàng cho đến hết thập kỷ này, Ryanair có thể sẽ khó thực hiện lời đe dọa của mình, một nguồn tin trong ngành nhận định.
Trong một lá thư gửi cho một nhà lập pháp cấp cao của Mỹ, CEO Ryanair, ông Michael O’Leary, cho biết mức thuế quan của Tổng thống Trump có thể ảnh hưởng tới 330 máy bay Boeing 737 MAX mà hãng hàng không của ông đã đặt hàng, với giá niêm yết hơn 30 tỷ USD.
“Nếu chính phủ Mỹ tiến hành kế hoạch áp thuế thiếu cân nhắc của mình và nếu mức thuế này ảnh hưởng đáng kể đến giá xuất khẩu máy bay Boeing sang châu Âu, thì chúng tôi chắc chắn sẽ xem xét lại các đơn đặt hàng Boeing hiện tại và khả năng chuyển các đơn đặt hàng đó sang nơi khác”, CEO Ryanair cho hay.
Lời đe dọa hủy đơn hàng đánh dấu sự cứng rắn hơn trong giọng điệu của ông O’Leary, người đã từng cảnh báo sẽ trì hoãn việc giao hàng vào tháng 4. Vào tháng 3, ông cho biết các nhà lãnh đạo của Boeing đã bày tỏ sự tin tưởng riêng tư rằng máy bay sẽ được miễn thuế quan của Tổng thống Trump.
Các nguồn tin trong ngành hàng không cho biết các hợp đồng của Boeing và Airbus không bao gồm bất kỳ điều khoản nào liên quan đến thuế quan, bởi ngành này đã hoạt động không có thuế trong nhiều thập kỷ. Thuế chỉ được áp dụng khi quyền sở hữu máy bay được chuyển giao cho hãng hàng không mua và hợp đồng đã hoàn tất.
Hầu hết các hợp đồng mua máy bay đều bao gồm một điều khoản yêu cầu tất cả các bên phải tự trả thuế mà không đề cập rõ đến thuế quan, các nguồn tin cho biết. Nhưng nhiều công ty hàng không vũ trụ được cho là đang xem xét lại cách diễn đạt của các hợp đồng cho các giao dịch trong tương lai với giả định rằng tình trạng hỗn loạn thương mại sẽ còn kéo dài.
“Để mắt” đến COMAC
Ông O’Leary cho biết hãng hàng không Ireland không có bất kỳ cuộc thảo luận nào với COMAC về việc mua máy bay kể từ khoảng năm 2011 nhưng “tất nhiên” hãng sẽ xem xét nếu chúng rẻ hơn 10%-20% so với đối thủ chính của Boeing là Airbus.
Airbus, đối thủ duy nhất của Boeing trong phân khúc máy bay thân hẹp cỡ lớn hiện đã được cấp phép tại châu Âu, nhiều lần tuyên bố rằng họ đã kín đơn hàng cho đến hết thập kỷ này.
Hiện không có hãng hàng không phương Tây nào mua máy bay COMAC. Công ty Trung Quốc đã nộp đơn xin cấp chứng nhận cho máy bay phản lực C919 của mình tại châu Âu nhưng được dự đoán phải tới năm 2028 mới có giấy chứng nhận.
Chiếc máy bay C919 có khoảng 150 chỗ ngồi (hoặc lên tới khoảng 190 chỗ nếu bố trí mật độ cao), nhỏ hơn so với các dòng máy bay Boeing mà Ryanair hiện đang khai thác cũng như dòng MAX 10, vốn chiếm phần lớn số máy bay mà hãng đang đặt mua, có thể chứa tới 230 hành khách.
Lời đe dọa của Ryanair được đưa ra trong bối cảnh Boeing đang tìm cách bán lại hàng chục chiếc máy bay có khả năng bị Trung Quốc chặn do thuế quan sau khi hồi hương chiếc máy bay thứ ba về Mỹ.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn chưa hồi phục hoàn toàn sau đại dịch và căng thẳng địa chính trị tiếp tục leo thang, việc các hãng hàng không hủy hợp đồng mua máy bay trở nên rất rủi ro về mặt kinh tế. Do số lượng nhà cung cấp máy bay thương mại lớn hiện nay chỉ gói gọn trong vài cái tên như Boeing, Airbus và một số hãng mới nổi như COMAC, khả năng đàm phán lại hợp đồng hoặc chuyển hướng sang nhà cung cấp khác là rất hạn chế.
Thay vì hủy hợp đồng, các hãng thường chọn phương án trì hoãn giao hàng nhằm tránh nguy cơ phải xếp lại từ đầu trong danh sách chờ, dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng khi nhu cầu phục hồi. Việc hủy đơn hàng còn có thể kéo theo các hệ quả tài chính như mất tiền đặt cọc, phát sinh kiện tụng và ảnh hưởng đến uy tín tín dụng.
Trong khi đó, các nhà sản xuất máy bay lại có lợi thế trong đàm phán khi viện dẫn các điều khoản bất khả kháng (force majeure) như gián đoạn chuỗi cung ứng — một vấn đề phổ biến trong thời kỳ hậu COVID-19 và trong môi trường thương mại toàn cầu đầy biến động. Điều này càng làm cho việc hủy hợp đồng trở nên khó khăn và không hiệu quả về mặt chi phí.
Theo Reuters
Thanh Tú / Vietnamfiance.vn
