Sau nhiều thập kỷ thống trị doanh số bán hàng tại Thái Lan, Mazda, Nissan và các hãng sản xuất ô tô Nhật Bản khác đang mất dần vị thế tại thị trường này. Sự “đổ bộ” đột ngột của các thương hiệu xe điện Trung Quốc dường như đang định hình lại ngành công nghiệp ô tô của quốc gia được mệnh danh là “Detroit của châu Á”.
Thách thức vị thế thống trị của ô tô Nhật Bản
Vào năm 2021, Thái Lan đặt mục tiêu xe điện chiếm 30% sản lượng ô tô của cả nước vào cuối thập kỷ này. Nhiều chuyên gia đánh giá mục tiêu đầy tham vọng này dường như không thể đạt được nếu không có sự tham gia của các công ty Trung Quốc.
Thay vì xây dựng các bức tường thuế quan xung quanh ngành công nghiệp ô tô, Thái Lan đã chào đón các nhà sản xuất Trung Quốc. Kết quả là doanh số bán hàng của các thương hiệu Nhật Bản phổ biến như Nissan, Mazda và Mitsubishi đã giảm mạnh khi người tiêu dùng mua xe điện mới từ các nhà sản xuất Trung Quốc.
Nếu trong năm 2022, các thương hiệu ô tô Nhật Bản chiếm 86% doanh số bán xe mới tại Thái Lan thì con số đó đã giảm xuống còn 75% vào năm ngoái. Hơn 10% thị phần sụt giảm đó phần lớn rơi vào tay BYD, Great Wall Motor và SAIC Motor của Trung Quốc.
Sự thống trị của Nhật Bản đối với ngành công nghiệp ô tô của Thái Lan có từ những năm 1960 khi Nissan Motor và đối tác địa phương của hãng là Siam Motors mở nhà máy sản xuất ô tô đầu tiên của đất nước này. Nhưng năm ngoái, BYD đã bán được nhiều xe hơn tại Thái Lan so với Nissan, mặc dù nhà sản xuất ô tô Trung Quốc này chỉ có ba mẫu xe.
V Group Cars, một mạng lưới đại lý với 44 phòng trưng bày, cho biết phần lớn các địa điểm của họ chỉ bán các thương hiệu xe Trung Quốc. Mạng lưới đại lý đã ngừng hợp tác với Suzuki và chuyển đổi các phòng trưng bày Mazda, Mitsubishi và Ford thành địa điểm bán hàng cho Aion, Neta, Chery và Zeekr.
Bà Pananya Jira-alongkorn, phó chủ tịch của V Group, cho biết doanh số bán xe Mazda “giảm mạnh trong những năm gần đây” khi người tiêu dùng Thái Lan quan tâm nhiều hơn đến xe điện và Mazda “không có xe nào để cung cấp”.
Đẩy mạnh xuất khẩu là bước tiếp theo trong chiến lược dài hạn của Bắc Kinh nhằm tập trung vào “xe năng lượng mới” và đảo ngược cán cân quyền lực trong ngành công nghiệp ô tô. Nhờ sự hỗ trợ mạnh mẽ ở mọi cấp độ, các công ty Trung Quốc đã thiết lập được chuỗi cung ứng đáng tin cậy với các sản phẩm được đánh giá là thấp hơn so với mặt bằng chung.
Aion, một nhà sản xuất Trung Quốc khá xa lạ với thị trường châu Âu và Bắc Mỹ, thậm chí còn điều chỉnh xe điện của mình để phù hợp với thị trường địa phương bằng cách làm cho hệ thống điều hòa không khí mạnh hơn để đối phó với cái nóng ở Thái Lan và gia cố khung gầm để chịu được những con đường xấu của nước này.
Sáu công ty xe điện Trung Quốc đã bán xe tại Thái Lan và ba công ty nữa sẽ tham gia vào thị trường này trong năm nay. BYD, Aion, Great Wall, Neta của Hozon Auto và Chery nằm trong số những công ty đã mở hoặc đang xây dựng nhà máy tại quốc gia Đông Nam Á này.
Sự xuất hiện của xe điện do Trung Quốc sản xuất có thể thấy rõ ở khắp mọi nơi tại Thái Lan. Theo tờ New York Times, các biển quảng cáo trên khắp cả nước tràn ngập hình ảnh xe điện Trung Quốc. Các đại lý đã hợp tác với các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản và Mỹ trong nhiều thập kỷ hiện đang thay đổi phòng trưng bày của họ để nhường chỗ cho xe Trung Quốc. Giá đất tại đây cũng tăng vọt vì có quá nhiều nhà máy mới đang được xây dựng.
Tiềm năng của Thái Lan
Chính phủ Thái Lan đã triển khai một loạt ưu đãi, bao gồm giảm thuế và trợ cấp, để thu hút các nhà sản xuất xe điện. Các chính sách này đã đưa Thái Lan trở thành một nhân tố chủ chốt trong sản xuất xe điện chạy bằng pin (BEV) và công nghệ hybrid, đóng góp đáng kể vào quá trình chuyển đổi không phát thải. Với hơn một nửa trong số 2,5 triệu xe sản xuất được dành cho xuất khẩu, Thái Lan đang ngày càng thể hiện vai trò quan trọng trong sản xuất xe năng lượng sạch toàn cầu.
BYD đã khánh thành nhà máy sản xuất xe điện đầu tiên bên ngoài Trung Quốc tại Rayong, Thái Lan vào tháng 7/2024. Cơ sở hiện đại này trị giá 900 triệu USD, sẽ có công suất dự kiến là 150.000 xe/năm. Nhà máy này là một phần của chiến lược mở rộng, hướng đến các quốc gia thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Úc và châu Âu của BYD.
Các công ty Trung Quốc như Neta, Changan và MG4 cũng đang chuẩn bị sản xuất ô tô điện tại Thái Lan. Ngoài ra còn có một số nhà máy sản xuất pin đang được các công ty Trung Quốc như Eve Energy, SVOLT và Gotion High-Tech xây dựng.
Các nhà sản xuất Trung Quốc không phải là những người duy nhất nhìn thấy cơ hội cho xe điện ở Thái Lan. Theo Electrive, Hội đồng đầu tư Thái Lan đã chấp thuận kế hoạch xây dựng một nhà máy sản xuất xe điện và pin của hãng xe Hyundai (Hàn Quốc). Họ nói rằng dự án mới này sẽ được hỗ trợ bởi “gói chính sách khuyến khích phát triển xe điện EV 3.5 của Thái Lan”. Cơ sở mới sẽ được đặt tại phía đông nam thủ đô Bangkok.
“Việc Hyundai gia nhập ngành xe điện của Thái Lan là một động thái rất tích cực, khẳng định sức hấp dẫn của Thái Lan với tư cách là một cơ sở sản xuất và một thị trường quan trọng”, Tổng thư ký Ủy ban Đầu tư của Thái Lan (BoI), ông Narit Therdsteerasukdi, cho biết.
Cũng theo ông Narit, chuỗi cung ứng mạnh mẽ của Thái Lan sẽ cho phép Hyundai có được không dưới 1/3 nguyên liệu thô và phụ tùng cần thiết từ trong nước, qua đó hỗ trợ ngành công nghiệp địa phương. Ngoài ra, Toyota, Honda và Hyundai Motor Company của Hàn Quốc cũng đã công bố các khoản đầu tư đáng kể vào sản xuất EV và pin tại Thái Lan.
BMW đã sản xuất ô tô tại Thái Lan từ năm 2000 và hiện đang có kế hoạch tung ra những chiếc EV đầu tiên do Thái Lan sản xuất vào nửa cuối năm 2025, sau khi khai trương nhà máy pin điện áp cao mới tại Rayong vào tháng 3/2024. Mercedes-Benz cũng đã lắp ráp ô tô điện và pin tại quốc gia này kể từ năm 2022.
Isuzu Motors của Nhật Bản, công ty kiểm soát 50% thị trường xe bán tải của Thái Lan, cũng lên kế hoạch sản xuất chiếc BEV đầu tiên tại Thái Lan và xuất khẩu sang châu Âu vào năm 2025.
Trong khi nhiều công ty đang đổ xô vào Thái Lan, thì mới đây hãng tin Thái Lan The Nation cho hay Tesla, nhà sản xuất xe điện có trụ sở tại Mỹ, đã hủy bỏ kế hoạch thành lập một nhà máy sản xuất xe điện tại Thái Lan và sẽ chỉ tập trung vào các trạm sạc.
“Tesla hiện đang thảo luận về các trạm sạc, với các kế hoạch xây dựng nhà máy bị đình chỉ không chỉ ở Thái Lan mà trên toàn thế giới. Họ không tiến hành ở Malaysia, Indonesia hoặc bất kỳ nơi nào khác ngoại trừ Trung Quốc, Mỹ và Đức”, nguồn tin của The Nation cho biết thêm.
Theo ông Eric Ruge, Tổng giám đốc BMW Manufacturing (Thái Lan) Co. Ltd., sự phát triển nhanh chóng của thị trường xe điện Thái Lan đã gây ngạc nhiên ngay cả với các chuyên gia trong ngành. Năm 2023, doanh số bán xe điện tại Thái Lan tăng gần 8 lần lên 76.000 xe, chiếm 12% tổng số xe bán ra. Thị phần tăng lên 14% trong quý đầu tiên của năm 2024, đưa quốc gia này trở thành thị trường xe điện hàng đầu Đông Nam Á.
Các chính sách chiến lược của chính phủ Thái Lan và các ưu đãi mạnh mẽ đã thu hút được nguồn đầu tư đáng kể từ các nhà sản xuất ô tô nước ngoài, định vị đất nước này là một nhân tố chủ chốt trong thị trường xe điện toàn cầu. Hội đồng Đầu tư Thái Lan (BOI) cho biết 18 nhà sản xuất ô tô năng lượng sạch đã đầu tư hơn 2 tỷ USD vào nước này và con số đó dự kiến sẽ tăng vọt gấp 10 lần trong vòng ba năm tới.
Quang Đăng / Vietnamfinance
