Trong 02 ngày 25-26/10/2023 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ, Bộ Khoa học & Công nghệ (NATEC) đồng hành cùng Viện Đổi mới sáng tạo Mở và Doanh nhân Công nghệ (OITI) với sự đồng hành từ Agribank, Tập đoàn Qualcomm, v.v. và 30 đối tác tổ chức thành công Ngày đổi mới sáng tạo mở 2023 – Open Innovation Day 2023. Với sự tham gia của gần 200 chuyên gia, hơn 30 tập đoàn, 55 startups và khoảng 3.000 người làm đổi mới sáng tạo quan tâm dưới cả 2 hình thức online và offline, đây được coi là bước hành động đầu tiên để khai mở cho mô hình hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi xanh, phát triển bền vững đang đặt ra nhiều thách thức.
Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ, Bộ Khoa học & Công nghệ (NATEC) phối hợp với Viện Đổi mới sáng tạo Mở và Doanh nhân Công nghệ (OITI), Công ty Cổ phần Công nghệ Viễn thông Sài Gòn (SaigonTel), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) với sự đồng hành từ Agribank, Tập đoàn Qualcomm,… đã tổ chức Ngày đổi mới sáng tạo mở 2023 với chủ đề “Techtraverse 2023 – Nơi Công nghệ gặp gỡ ngành công nghiệp” hướng đến chuyển đổi xanh và phát triển bền vững thông qua 06 phiên thảo luận đa chiều, không gian kết nối và triển lãm nhằm liên kết doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp khởi nghiệp, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính, cơ quan nhà nước và những người làm đổi mới sáng tạo.
Toàn cảnh chương trình Ngày đổi mới sáng tạo mở 2023 – Open Innovation Day 2023
Chương trình lần này đón các diễn giả cấp cao đến từ các đơn vị và tập đoàn lớn như: Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam Agribank, Công ty Cổ phần Công nghệ Viễn thông Sài Gòn (SaigonTel), Tập đoàn Qualcomm, TNTech, Thương vụ ĐSQ Phần Lan, Đại học Curtin (Úc), SGInnovate (Singapore), Trung tâm Chuyển đổi Công nghiệp Quốc tế (INCIT), Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD Vietnam), Shinhan Square Bridge Vietnam, PwC Việt Nam, CitiBank Việt Nam, Liên Minh Tăng Trưởng Xanh, Capital Nature (Israel), Quận Montgomery, Plug and Play (Mỹ), Fishlog (Indonesia), Tập đoàn Kusano Sakko, Tập đoàn Nagase, Đại học Hokkaido, Đại học Nông nghiệp và Công nghệ Tokyo (Nhật Bản),v.v..
Đặc biệt, chương trình đã vinh danh và kết nối các nhà đổi mới sáng tạo tiên phong, những tổ chức, cá nhân đang đặt những “viên gạch” đầu tiên xây dựng mô hình hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở tại Việt Nam. Trong khuôn khổ chương trình, NATEC và Tập đoàn Đầu tư Sài Gòn cùng SaigonTel đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác trong việc hỗ trợ triển khai hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia hướng đến các mục tiêu đã đặt ra đến năm 2025, tầm nhìn đến 2030.
Cục NATEC và Công ty Cổ phần Công nghệ Viễn thông Sài Gòn (SaigonTel) ký kết
biên bản ghi nhớ hợp tác
Ngày đổi mới sáng tạo Mở 2023 đã mô phỏng và giới thiệu mô hình hoạt động trong thực tế của một trung tâm đổi mới sáng tạo mở (Open Innovation Hub), phát biểu tại chương trình ông Phạm Hồng Quất – Cục trưởng Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ đã chia sẻ “OID 2023 là một chương trình, một điểm chạm. Còn sau đó, chúng tôi kỳ vọng sẽ hình thành một hệ sinh thái ĐMST mở, với các nền tảng, hệ thống chuyên gia, các trung tâm khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, mạng lưới đổi mới sáng tạo mở, … trong một bức tranh tổng thể cho hệ sinh thái”.
Cục trưởng Phạm Hồng Quất phát biểu tại OID 2023
Ông Sung Sup Ra – Phó Tổng Giám đốc và Phó Trưởng nhóm, Văn phòng Tổng Giám đốc Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nhận định ĐMST thành công đòi hỏi cách tiếp cận đa ngành và hợp tác liên ngành, trong đó quan hệ đối tác và hợp tác hiệu quả là công thức then chốt dẫn đến thành công. ĐMST mở yêu cầu thời gian, nguồn lực và các kỹ năng không có sẵn và cần được bồi dưỡng, nhưng lợi ích của nó là đáng kể cho tất cả các bên liên quan.
Ông Sung Sup Ra cũng chia sẻ Ngày đổi mới sáng tạo Mở 2023 là cơ hội kịp thời để giúp các bên liên quan trong hệ sinh thái ĐMST kết nối, tìm kiếm cơ hội hợp tác và quản lý các giải pháp ĐMST sẽ giải quyết các thách thức xuyên suốt như chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Ông Sung Sup Ra phát biểu tại OID 2023
Theo bà Nguyễn Cẩm Phương – Tổng giám đốc SaigonTel, xu hướng tăng trưởng xanh sẽ giúp Việt Nam thay đổi tích cực trong 10 – 20 năm nữa. Do vậy, một số tỉnh được đơn vị hỗ trợ xây dựng kế hoạch giảm thiểu carbon trong các hoạt động phát triển kinh tế, xã hội thông qua các dự án tài trợ xe điện. Bà cho rằng, điều này góp phần giúp các doanh nghiệp, địa phương tham gia vào thị trường tín chỉ carbon trong tương lai.
Bà Nguyễn Cẩm Phương phát biểu tại OID 2023
Ông Pekka Laitinen – Quản lý Thương vụ Đại Sứ Quán Phần Lan, Châu Á – Thái Bình Dương chia sẻ sáng kiến của Chính phủ Phần Lan, một trong những đối tác chiến lược đầu tiên của Bộ KH&CN trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thông qua chương trình IPP-ODA, được vận hành tại Việt Nam từ năm 2019.
“IPP giai đoạn 2 (2014-2018) có ngân sách phát triển lên đến 11 triệu euro. Techfest Vietnam, sáng kiến sự kiện quốc gia về Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo, được truyền cảm hứng từ chương trình Slush của Phần Lan và đã tồn tại gần 10 năm.”
Ông Pekka Laitinen (trái) phát biểu tại OID 2023
Đặc biệt, Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ (NATEC – Bộ KH&CN), Viện Đổi mới sáng tạo mở và Doanh nhân công nghệ (OITI) hợp tác triển khai sáng kiến hợp tác Đổi mới sáng tạo mở cùng Ngân hàng phát triển Châu Á (Asian Development Bank) và Liên minh Phát triển Hạ tầng xanh Saigontel.
“Đây được xem là một trong những hợp tác trọng điểm mà Cục PTTTDN phối hợp cùng viện OITI đồng hành phát triển cùng các đối tác quốc tế trong giai đoạn sắp tới. Mục tiêu hướng đến việc nắm bắt tốt các cơ hội phát triển kinh tế dành cho Việt Nam trong thời gian tới và hướng đến mục tiêu phát triển bền vững theo SDGs của Liên hợp quốc.”, theo Bà Bùi Thanh Hằng, Điều phối viên chính Sáng kiến Hợp tác Đổi mới sáng tạo Mở (Open Innovation Partnership Initiative).
Đổi mới sáng tạo mở gắn liền với trách nhiệm môi trường – xã hội – quản trị (ESG) và kinh doanh bền vững
Giảm thiểu tác động môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu, tăng cường trách nhiệm xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững đang là những đòi hỏi bức thiết của thị trường và người tiêu dùng đối với hoạt động sản xuất, thương mại, kinh doanh. Đáp ứng bối cảnh đó, Ngày đổi mới sáng tạo mở 2023 đã tập trung thiết kế mô hình hợp tác liên ngành giữa các khu vực công và tư, đồng thời làm sáng tỏ vai trò của mô hình đổi mới sáng tạo mở, kết hợp với kinh nghiệm thực tế và hiểu biết sâu sắc về học thuật nhằm triển khai hiệu quả các hoạt động hợp tác đầu tư, sản xuất, kinh doanh hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững.
Ông Wellbourne-Wood Shaun Michael, Hiệu trưởng (khu vực ASEAN), Đại học Curtin, Úc, gợi ý cho Việt Nam các giải pháp mà Úc đang thực hiện, bao gồm 2 chiến lược chính trong giai đoạn hiện tại: (1) Nâng cao chất lượng dữ liệu và các chỉ số đo lường liên quan đến NCPT (R&D) Đổi mới để cung cấp thông tin chính xác hơn, từ đó hỗ trợ việc đề xuất chính sách và sáng kiến có hiệu quả hơn; (2) Đầu tư một cách toàn diện vào các sáng kiến mà kết hợp chính phủ, ngành công nghiệp và nhà nghiên cứu để đối phó với những thách thức toàn cầu thông qua các cơ hội đổi mới và kinh doanh.
Ông Shaun Wellbourne-Wood chia sẻ tại Chủ đề ĐMST mở – Hợp tác giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp
Ông Nguyễn Hoàng Nam, Phó Tổng Giám đốc, Lãnh đạo Dịch vụ ESG – Dịch vụ Kiểm toán, Công ty PwC Việt Nam phát biểu trong khuôn khổ hội nghị: Theo khảo sát vào năm 2021 của PwC với nhà đầu tư toàn cầu, 79% nhà đầu tư xem tiêu chí ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) là yếu tố quan trọng khi đưa ra quyết định đầu tư. Với trung bình khoảng 80% người dùng và nhân viên tham gia khảo sát sẵn lòng mua hàng từ hoặc làm việc cho một công ty có thực hành về ESG.
Chuyển đổi số, chuyển đối xanh trong lĩnh vực đầu tư, tài chính
Xu hướng Dịch chuyển xanh trong lĩnh vực Ngân hàng – Tài chính đang trở thành một phần quan trọng của cuộc cách mạng tài chính toàn cầu. Những đòi hỏi của thị trường và sự quan tâm đến từ khách hàng đang thúc đẩy ngành Ngân hàng – Tài chính phải tìm kiếm các giải pháp Chuyển đổi xanh. Các chuyên gia đến từ các ngân hàng, quỹ đầu tư (CitiBank, Capital Nature, Wave Maker, Fair Finance – Oxfam, Genuine Partner Group) đã thảo luận xoay quanh các nội dung về: Đầu tư xanh, Nghiên cứu & Phát triển (R&D) sản phẩm tài chính xanh, Bảo vệ môi trường trong hoạt động kinh doanh, Tiêu chuẩn và quy định xanh, Sự chú ý của cộng đồng và khách hàng về chuyển dịch xanh, Khả năng phát triển thị trường mới liên quan đến chuyển dịch, và Hợp tác toàn cầu. Đồng thời, cung cấp nhiều giải pháp cho các tổ chức tài chính có sự nhìn nhận đúng đắn đối với xu hướng ESG và các chiến lược thực thi.
Ông Ben Ong, Nhà sáng lập Quỹ đầu tư Wavemaker Impact trình bày: “Công nghệ ứng biến biến đổi khí hậu (Climatetech) trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất trong lĩnh vực vốn rủi ro (VC) vào năm 2021, chứng kiến sự tăng trưởng ấn tượng với hơn 210% so với cùng kỳ năm trước và đã tạo ra hơn 78 “kỳ lân” từ năm 2013.”
Ông Chong Fook Yen (Zhang Furen), Chuyên gia cấp cao về lĩnh vực xã hội (Phát triển kỹ năng), Vụ Đông Nam Á, Ngân hàng Phát triển Châu Á cho biết ADB quan tâm đầu tư các khoản tài chính nhằm phát triển nguồn nhân lực nhằm giải quyết những vấn đề cấp bách như biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và an toàn thực phẩm. Chú trọng đầu tư phát triển nguồn nhân lực cũng giúp các quốc gia tránh bẫy thu nhập trung bình, xử lý thách thức về nhân khẩu học, giảm bất bình đẳng thu nhập và hỗ trợ quá trình phục hồi sau đại dịch.
Ông Bùi Quốc Khánh, Tổng Giám Đốc Công ty Cổ phần TNTech chia sẻ Cơ chế chấm điểm tín dụng cho Doanh nghiệp Xanh (CIC Model) như một tiêu chuẩn đánh giá các Dự án Xanh.
Chuyển đổi xanh trong lĩnh vực Logistics và thương mại điện tử
Nếu ví tài chính như “máu” của doanh nghiệp thì logistics chính là “xương sống” của hoạt động sản xuất, kinh doanh của bất cứ doanh nghiệp nào, trong khi đó thương mại điện tử hiện nay là xu hướng tất yếu của thị trường, đặc biệt sau tác động mạnh mẽ, lâu dài của COVID-19. Từ cơ sở đó, các chuyên gia từ tập đoàn, startup trong lĩnh vực đã Giới thiệu giải pháp điển hình (case study) về chiến lược thúc đẩy dịch vụ vận chuyển xanh, mối liên kết giữa logistics và thương mại điện tử trong xu hướng chuyển dịch xanh, giải pháp công nghệ giải quyết thách thức giao thông xanh đồng thời thảo luận về những khó khăn và cơ hội trong bối cảnh thị trường hiện nay.
Áp dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo vào hoạt động logistics, Ông Lê Gia Thức, Phó Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị kiêm Giám Đốc Điều Hành Tập đoàn Đối tác Chân Thật cho biết đã thiết lập 01 trung tâm vận hành với chỉ 06 nhân viên để quản lý tất cả 15 nhà kho, áp dụng công nghệ để cải tiến quy trình, tăng năng suất, giảm lãng phí, bảo vệ môi trường và đáp ứng tiêu chí phát triển bền vững.
Ông Lê Gia Thức chia sẻ tại Chủ đề 4 – OID 2023
Ứng dụng công nghệ thúc đẩy giao thông vận tải xanh tại địa phương, Ông Quah Soon Hong, Giám đốc Điều hành, công ty ECVo, Singapore chia sẻ về dự án tư vấn các nhà quản lý Đồng Nai, Biên Hoà triển khai thí điểm xe bus điện trên địa bàn tỉnh, thí điểm nhận diện tín chỉ carbon tạo ra từ các mô hình thí điểm. Đồng thời, đại diện chia sẻ về công nghệ chụp ảnh vệ tinh giúp phân tích và tư vấn về quy hoạch giao thông, đồng thời giúp giải quyết các thách thức trong giao thông xanh tại tỉnh.
Ông Quah Soon Hong chia sẻ tại Chủ đề 4 – OID 2023
Nền kinh tế đại dương xanh và bền vững
Với đặc thù là quốc gia biển với đường bờ biển kéo dài và đa dạng sinh học phong phú, cùng với vùng biển với đặc trưng biển độc đáo, nước ta sở hữu tiềm năng phát triển nền kinh tế đại dương to lớn. Để tận dụng hiệu quả những điều kiện này, điều tiên quyết cần có một chiến lược đúng đắn kết hợp với sự đồng hành, chung tay của cộng đồng doanh nghiệp và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở nhằm khai thác những nguồn lực đáp ứng Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 của Chính phủ.
Theo PGS. TS. Nguyễn Chu Hồi, Đại biểu Quốc hội, Phó Chủ tịch Thường trực Hội nghề cá Việt Nam, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam (Bộ Tài nguyên và Môi trường) chia sẻ “Chính phủ đang chủ trương dịch chuyển từ một nền kinh tế biển “nâu” sang nền kinh tế biển “xanh” đến năm 2030. Ở Việt Nam, chủ trương được tiến hành ở một số Bộ, Ngành có liên quan, nhưng chủ yếu được đẩy mạnh triển khai ở 28 địa phương ven biển. Cụ thể, tính đến thời điểm hiện tại, chính sách đang được đẩy mạnh ở năm địa phương có điều kiện vượt trội, trong đó bao gồm Quảng Ninh, Hải Phòng (khu vực miền Bắc), Khánh Hoà (khu vực miền Trung), Bà Rịa – Vũng Tàu (khu vực miền Nam) và Kiên Giang – Phú Quốc.”
PGS. TS. Nguyễn Chu Hồi chia sẻ tại Chủ đề 5 – OID 2023
Ông Bayu Mukti Anggara, Giám đốc điều hành Fishlog, Indonesia trình bày giải pháp công nghệ kết nối ngư dân với người mua để giải quyết vấn đề lãng phí thủy sản tại Indonesia khi có tới 40% sản phẩm thuỷ sản ở Indonesia được xem là phần thừa, không được sử dụng. Một trong những nguyên nhân chính là do hệ thống phân phối và vận chuyển kém, dẫn đến tổn thất ước tính lên đến 7 tỷ đô la Mỹ.
Nông nghiệp thông minh & công nghệ thực phẩm
Tiếp thu kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển, phiên thảo luận giữa nhà quản lý và doanh nghiệp nông nghiệp đã chỉ rõ hướng đi tất yếu đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh lĩnh vực nông nghiệp đối với Việt Nam đó là đầu tư xây dựng kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính Việt nam đã cam kết tại COP26. Bên cạnh đó, thúc đẩy đổi mới sáng tạo lĩnh vực nông nghiệp phải gắn liền với nhu cầu thực tiễn mới có thể nâng cao hiệu quả đầu tư, nghiên cứu khoa học và thương mại hóa kết quả nghiên cứu trong tương lai. Định hướng kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp không chỉ nhằm mang lại lợi ích về môi trường mà còn tạo ra cơ hội kinh doanh mới, tăng cường sức cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp. Nhờ đó, sản xuất nông nghiệp sẽ khai thác và sử dụng tài nguyên một cách tiết kiệm, hiệu quả, tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng cao và nhất là giảm thiểu và đi đến triệt tiêu chất thải gây ô nhiễm môi trường, bảo vệ hệ sinh thái.
Ông Dương Tất Thắng – Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ NN-PTNT) nhấn mạnh, biến đổi khí hậu, tăng trưởng dân số và sự cạnh tranh về tài nguyên… đang tạo ra áp lực lớn đối với ngành nông nghiệp. Do đó, nông nghiệp nước ta phải chuyển đổi sang hướng đi mới là kinh tế tuần hoàn.
Ông Dương Tất Thắng (trái) chia sẻ tại Chủ đề 6 – OID 2023
Nông nghiệp tuần hoàn là không bỏ đi thứ gì – đó là khẳng định của ông Nguyễn Đăng Khôi, Chủ tịch Tập đoàn Trọng Khôi. Ông Khôi cho rằng nông dân, doanh nghiệp có thể làm giàu hơn nữa bằng chính những thứ vốn được coi là bỏ đi. Phụ phẩm nông nghiệp không được tái sử dụng vừa lãng phí, vừa là gánh nặng cho môi trường.
Ông Nguyễn Đăng Khôi (trái) chia sẻ tại Chủ đề 6 – OID 2023
PGS.TS Ryota Kose, giảng viên Đại học Nông nghiệp và Công nghệ Tokyo (Nhật Bản): “Nông dân cần có cái nhìn tích cực hơn về các loại phế phụ phẩm nông nghiệp, bởi đây là tài nguyên quý giá và tại chỗ. Nếu được thực hiện bài bản ngay từ đầu và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, hoàn toàn có thể xuất khẩu các loại phế phụ phẩm, làm tăng giá trị của nông nghiệp tuần hoàn”.
PGS.TS Ryota Kose (trái) chia sẻ tại Chủ đề 6 – OID 2023
Mô hình “Phòng khám”, nơi “chữa trị” cho các vấn đề của doanh nghiệp
Mô phỏng và giới thiệu mô hình thực tế của một Innovation Hub, Ngày đổi mới sáng tạo mở 2023 đã thiết kế thành công nền tảng kết nối giữa bên ra đầu bài là các tập đoàn, doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương… với các đơn vị giải đề là doanh nghiệp khởi nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học,… thông qua các hoạt động Business Matching được tổ chức xen kẽ các phiên thảo luận chuyên ngành. Các hoạt động Business Matching đã thu hút trên 50 startup và doanh nghiệp lớn, chia sẻ 12 nhóm vấn đề và 32 giải pháp, được đông đảo các bạn trẻ, những người làm đổi mới sáng tạo quan tâm tìm hiểu và tìm kiếm các cơ hội mới.
Ông Trần Viết Huân – Giám đốc Công Nghệ Thông tin (CTO) của Tập đoàn Sơn Kim và Sơn Kim Retail điều phối phiên Business matching
Các tập đoàn và startups tham dự Business matching
Thông qua các hoạt động được thiết kế, trình bày sáng tạo và đầy tính thách thức, chương trình đã góp phần nâng cao và lan tỏa tiếng nói của giới trẻ, những startup và người làm đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, chương trình chú trọng đến việc thu hút và khích lệ sự tham gia của thế hệ trẻ, thể hiện ý kiến, chia sẻ quan điểm và tham gia vào các cuộc thảo luận chiến lược phát triển hệ sinh thái, khuyến khích sự tương tác giữa các thế hệ trong lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo.
P.V / Thị Trường Giao Dịch
